فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در قصّه های عامیانه برخی عناصر روایی مشترک دارند که آنها را از شکل و ساختار روایی واحد برخوردار کرده است و داستان گزاران به این الگوها پایبند هستند و به یاری همین عناصر و شگردها، ساختمان قصّۀ خود را سامان می دهند. ابومسلم نامه از جمله قصه¬های عامیانۀ حماسی و تاریخی اثر ابوطاهر طرسوسی از داستان گزاران قرن ششم هجری است. نگارندگان در این پژوهش در پی بررسی ابومسلم نامه از نظر شکل و عناصر روایی و پاسخ به این پرسش اصلی هستند که آیا این قصه از الگوی روایی و ساختاری قصه های عامیانۀ ایرانی پیروی می کند یا خیر؟ نتیجۀ بررسی ها نشان می دهد که ابومسلم نامه از همان الگو پیروی کرده و از نظر شکل و ساختمان دارای همة عناصر روایی مشترک میان قصه های عامیانه است، جز آنکه در شیوه های عاشق شدن قهرمان، از این الگو پیروی نمی کند بلکه از راه دیدن در عالم واقعی اتفاق می افتد. عبارات آغازین، حضور و دخالت راوی و نقّال در داستان، نامه نگاری، رؤیا پردازی، مداخلۀ نیروهای طبیعی و فراطبیعی در قصّه، و شیوه های جنگ و پیکار از جمله عناصر و شگردهایی است که در ابومسلم نامه مورد استفادۀ داستان گزار قرار گرفته و از منظر شکل شناسی آن را پیرو الگوی کلان روایی این قصه ها قرار داده است؛ به گونه ای که در مقایسه با دیگر قصه های عامیانۀ ایرانی، شباهت کامل در ساختار روایی آنها مشاهده می شود. اهمیت این پژوهش از آن روست که به شناخت ساختار و عناصر روایی قصۀ ابومسلم نامه و به تبع، دیگر قصه های بلند عامیانۀ فارسی منجر می شود.