بررسی تأثیرپذیری و دریافت ادیبان فرانسوی از گلستان و بوستان سعدی با رویکرد تطبیقی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

doi
چکیده

نام سعدی شاعر بزرگ اخلاق‌گرای ایرانی از نیمۀ اول قرن هفدهم میلادی به لطف گلستان، نخستین اثر ادبی فارسیِ ترجمه‌شده به فرانسه و انتشار دو سفرنامۀ تاورنیه و شاردن در محافل ادبی فرانسه و اروپایی کم‌وبیش بر سر زبان‌ها افتاد و کنجکاوی ایشان را برای شناخت بیشتر ادبیات ایران‌زمین برانگیخت. از آن هنگام به بعد رفته‌رفته، عده‌ای از شاعران و نویسندگان فرانسوی مانند لافونتن، دیدرو، هوگو، رنان، بارِس و آراگون به‌ویژه از گلستان و تا حدودی از بوستان سعدی در خلق بعضی از آثار خود تأثیراتی پذیرفتند. در این مقاله کوشیده‌ایم به بررسی حدود تأثیرپذیری مستقیم این گروه از ادیبان فرانسوی بپردازیم که در طول قرون مختلف هر کدام به‌نحوی از این دو شاهکار ادبی فارسی الهام گرفته‌اند. پس از مقابلۀ تطبیقی حتی‌المقدور بخش عمده‌ای از آثار آنان به این نتیجه رسیده‌ایم که به‌رغم معروفیت گلستان و بوستان و انتشار ترجمه‌های متعدد از این دو کتاب به زبان فرانسه، میزان تأثیرپذیری مستقیم شاعران و نویسندگان فرانسوی مورد مطالعه در قیاس با حجم آثارشان در مجموع کمتر از حد انتظار متصور بوده ولی در عوض دریافت برخی از آن‌ها از این آثار بسیار فراتر از يك اقتباس یا تقلید ساده بوده است.