فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر به تحلیل جامعه‌شناختی بازنمایی انواع خشونت علیه زنان (جسمانی، جنسی، روانی، اقتصادی، اجتماعی و ساختاری) در چهار مجموعه داستانی علی‌اشرف درویشیان («از این ولایت»، «آبشوران»، «فصل نان» و «درشتی») با بهره‌گیری از نظریه ساخت‌گرایی تکوینی لوسین گلدمن می‌پردازد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و کیفی است و داده‌ها از طریق تحلیل درون متنی و تبیین جامعه‌شناختی آن بر اساس مفاهیم کلیدی گلدمن (جهان‌بینی، هم‌ساختی معنادار، کلّ ساختاری) استخراج شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که خشونت علیه زنان در این آثار فراتر از سطح رویدادهای فردی، بصورت شبکه‌ای درهم‌تنیده و چندلایه ظاهر می‌شود که محور اصلی آن را خشونت اقتصادی-ساختاری تشکیل می‌دهد. فقر مزمن، نابرابری طبقاتی، مردسالاری نهادینه‌شده و سیاست‌های ناکارآمد توسعه‌ای، زمینه‌ساز اشکال دیگر خشونت (جسمانی، روانی و جنسی) هستند. شخصیت‌های زن عمدتاً بی‌نام یا با لقب «ننه» به سوژه‌های جمعی طبقه فرودست تبدیل شده و تجربۀ ستم را در قالب کنش‌های معنادار(سکوت، مویه، مقاومت پنهان) بازتولید می‌کنند. جایگاه طبقاتی و تجربۀ زیستۀ نویسنده در مناطق کردنشین و حاشیه‌نشین، عامل تعیین‌کننده واقع‌گرایی عمیق و انتقادی آثار است. این پژوهش برای نخستین‌بار خشونت جنسیتی در آثار درویشیان را با چارچوب نظام‌مند گلدمن تحلیل کرده و نشان می‌دهد که فرم ادبی داستان‌ها با ساختارهای اجتماعی فرودستان هم‌ساختی معنادار دارد. نتایج بر ظرفیت ادبیات واقع‌گرای اجتماعی به‌عنوان ابزاری برای افشای مکانیسم‌های بازتولید خشونت جنسیتی و ارتقای آگاهی انتقادی تأکید می‌کند.