مقایسه شیوههای تأثیرپذیری از آیات و احادیث در اشعار فارسی با تأکید بر عطار نیشابوری و ناصرخسرو قبادیانی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحدگچساران ، دانشگاه آزاد اسلامی گچساران، ایران.
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران.
3 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران
4 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی،رامهرمز، ایران.
doi
چکیده
عطار نیشابوری شاعر قرن ششم و هفتم هجری و ناصرخسرو قبادیانی فیلسوف و شاعر قرن پنجم هجری در آثار خود وامدار قرآن کریم و احادیث بودهاند. این تأثیرپذیری از قرآن کریم را به دو شکل ساختاری (فرمی) و محتوایی میتوان در آثار آنها جست و جو کرد. در این تحقیق که به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است، شیوهها و الگوهای تأثیرپذیری ساختاری و محتوایی عطار نیشابوری و ناصرخسرو قبادیانی از قرآن کریم تبیین شده و اهداف این تأثیرپذیری مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان داد وامگیری، برآیندسازی، ترجمه و تلمیح از الگوهای تأثیرپذیری ساختاری در آثار عطار نیشابوری بوده است. یکی از اشکال مهم اثرپذیری ادبی عطار نیشابوری و ناصرخسرو قبادیانی از قرآن، اثرپذیری تلمیحی است و تلمیح، آن است که ذهن شاعر و نویسنده، تنها تأثیری از آیهی قرآنی یا حدیث نبوی پذیرفته باشد، نه این که آیات یا احادیث را عیناً از عربی به فارسی در آورده باشد. در اشعار ناصر خسرو قبادیانی علاوه بر تلمیحات قرآنی، تلمیحات سامی – عربی و یونانی یافت میشود. عطار نیشابوری و ناصرخسرو قبادیانی با تأثیرپذیری از قرآن اهدافی مانند «هشدار و انذار، تشویق و تهییج»، «استشهاد از طریق مقایسه با بیان تفضيل»، «تفسیر خاص» و «بیان اعتقادات» را دنبال کردهاند.
