تاثیر ساختارهای جنسیتی، قومی و معیشتی بر مشارکت زنان زاگرس‌نشین در گردشگری پایدار

نویسندگان

1 استادیارگروه جامعه‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیارگروه جامعه‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور تهران، ایران

doi
10.22034/sls.2025.68589.1566
چکیده

این پژوهش با رویکرد ترکیبی و طراحی اکتشافی، تاثیر ساختارهای جنسیتی، قومی و معیشتی بر مشارکت زنان زاگرس‌نشین در توسعه گردشگری پایدار در استآن‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان و اذربایجان غربی را بررسی کرده است. داده‌ها از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ خبره و پرسشنامه با ۵۵ فعال گردشگری در بازه زمانی نیمه دوم ۱۴۰۱ تا نیمه دوم ۱۴۰۲ جمع‌اوری شد. تحلیل‌ها با مدل‌سازی ساختاری تفسیری و تحلیل مضمون نشان داد که نابرابری جنسیتی، کمبود زیرساخت‌های گردشگری و فقدان حمایت‌های دولتی، موانع اصلی مشارکت زنان هستند. در مقابل، دانش بومی زنان و سرمایه اجتماعی انان فرصت‌های توانمندسازی فراهم می‌کند. هویت قومی در جوامع کرد و لر نقش دوگانه‌ای دارد؛ جاذبه‌های فرهنگی گردشگران را جذب و در عین حال هنجارهای سنتی محدودیت‌هایی برای زنان ایجاد می‌کند. چارچوب نظری تقاطعی و معیشت پایدار تحلیل چندلایه‌ای از این عوامل ارائه داد. یافته‌ها بر ضرورت سیاست‌گذاری‌های جنسیتی‌محور، توسعه زیرساخت‌ها و آموزش‌های کارافرینی تاکید دارد. محدودیت‌هایی مانند حجم نمونه محدود و ماهیت مقطعی مطالعه تعمیم‌پذیری را محدود کرده‌اند، اما چارچوب پیشنهادی قابلیت استفاده در تحقیقات اینده جوامع چندقومیتی و بومی را دارد