تحلیل جامعهشناختی نقش زبان متکلف و دشوار در شعر بدر چاچی بر اساس نظریه پیر بوردیو
نویسندگان
1 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی،دانشگاه آزاد اسلامی،همدان ،ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشگاه آزاد اسلامی ،همدان ، ایران.
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی ،دانشگاه آزاد اسلامی ، همدان ، ایران.
doi
چکیده
بدرالدین محمد چاچی، قصیدهسرای برجسته قرن هشتم هجری و شاعر دربار سلطان محمد بن تغلق در دهلی، به عنوان یکی از پیچیدهگویان نامدار در تاریخ ادبیات فارسی شناخته میشود. دشواری و دیریابی کلام او که همواره مورد توجه منتقدان و تذکرهنویسان بوده است، در این پژوهش نه یک ویژگی صرفاً سبکی، بلکه یک ابزار تمایز اجتماعی تحلیل میشود. فرضیه اصلی پژوهش آن است که زبان هنری دشوار و سرشار از اصطلاحات تخصصی علوم، صور خیال چندلایه و ارجاعات بینامتنی در شعر بدر چاچی، کارکردی جامعهشناختی داشته و به دنبال ایجاد یک مرز نمادین میان نخبگان فرهنگی و سیاسی دربار و سایر گروههای اجتماعی بوده است. این مقاله به شیوه توصیفی-تحلیلی و با کاربست نظریه جامعهشناسی فرهنگ پیر بوردیو نشان میدهد که این پیچیدگی زبانی چگونه به بازتولید ساختار قدرت و مشروعیتبخشی به سلسله مراتب اجتماعی در میدان ادبی دربار تغلقیان کمک کرده است. بر این اساس، شعر بدر چاچی در واقع به مثابه یک «رمزگان فرهنگی» عمل میکرده که تسلط بر آن نشانهای از تعلق به حلقه درونی قدرت و فرهنگ حاکم بوده و لذت حاصل از رمزگشایی آن، «لذت تمایز» از دیگران بوده است.
