تأثیر الگوهای مصرف فرهنگی و اقتصادی خانواده بر ذائقۀ موسیقایی نوجوانان دبیرستانی

نویسندگان

1 2. گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 1. گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 3. گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22034/sls.2025.68058.1553
چکیده

این پژوهش به بررسی چگونگی تأثیر مصرف فرهنگی و اقتصادی خانواده بر ذائقۀ موسیقایی ۴۰۹ نوجوان دبیرستانی در شهرستان طرقبه و شاندیز می‌پردازد. با به‌کارگیری نظریۀ سرمایۀ فرهنگی بوردیو و چارچوب مصرف نمایشی وبلن، این پیمایش‌ کمی چهار گونه‌ ذائقۀ موسیقایی را شناسایی کرده است: اعتراضی (رپ، سیاسی- اجتماعی)، عامه‌پسند (پاپ، رمانتیک)، سنتی (موسیقی محلی ایرانی)، و متمایزکننده/فاخر (راک، کلاسیک). نتایج نشان می‌دهد که مصرف فرهنگی خانواده (مانند خرید کتاب) به‌طور معناداری بر ترجیحات ژانرهای سنتی (بتا = 225/0) و تمایزطلب (بتا = 201/0) مؤثر  است. درحالی‌که هزینه‌کرد نمایشی (مانند خرید لباس‌های مد روز) بر ذائقه‌های جریان اصلی یعنی موسیقی عامه پسند (بتا = 160/0) مؤثر است. سلیقه موسیقایی اعتراضی تأثیرپذیری حداقلی از الگوهای مصرف نشان می‌دهد که این امر حاکی از انگیزه‌های خرده‌فرهنگی یا سیاسی است. به لحاظ نظری این مطالعه با برجسته‌سازی تقش مصرف‏های فرهنگی و اقتصادی خانواده در شکل‏دهی به مصرف موسیقی نوجوانان، دریچه‏ای به روی تحلیل اثر کلیدی موقعیت اجتماعی بر سلیقه فرهنگی می‏گشاید و نشان می‏دهد که فراتر از توجیه‏های فردی برای انتخاب موسیقی، این پایگاه خانوادگی است که تا حدی زیادی می‏تواند تبیین‏کننده سلیقه موسیقایی باشد.