تحلیل کارکرد صور خیال در روضه العقول
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری دانشگاه پیام نور تهران
doi
چکیده
روضة العقول محمد بن غازی ملطیوی، به عنوان یکی از برجستهترین متون ادب تعلیمی، به سبب نثر مصنوع و بهرهگیری از آرایههای ادبی شناخته شده است. با این حال، پژوهشهای پیشین اغلب به شناسایی و توصیف این آرایهها محدود مانده و نقش کارکردی آنها در تحقق اهداف تعلیمی نویسنده کمتر مورد واکاوی قرار گرفته است. این پژوهش با هدف فراتر رفتن از رویکرد توصیفی، به تحلیل کارکردی صور خیال برجسته در این اثر با روش توصیفی-تحلیلی میپردازد. یافتهها نشان میدهد که صور خیال، بهویژه استعاره، کنایه و اغراق، در روضة العقول ابزارهایی زینتی نیستند، بلکه کارکردهای ساختاری مشخصی دارند. استعاره در جهت ارزشیسازی مفاهیم و خلق قطببندی اخلاقی، کنایه برای ایجاز و القای قضاوتهای ضمنی، و اغراق برای بنیان نهادن جهان تمثیلی حکایات به کار رفتهاند. این عناصر در یک نظام هماهنگ، شالوده اصلی ساختار روایی را تشکیل داده و به مثابه ابزار اصلی اندیشهورزی نویسنده، پیامهای تعلیمی و اخلاقی او را به شیوهای مؤثر به مخاطب منتقل میکنند.
