اثربخشی آموزش غنی‌سازی روابط بین‌فردی بر واکنش‌پذیری بین‌فردی و عملکرد اجتماعی_انطباقی دانش‌آموزان با نشانگان اختلال نافرمانی مقابله‌ای

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

2 کارشناس ارشد روانشناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف: یکی از رایج‌ترین اختلال‌های بالینی در کودکان و نوجوانان اختلال نافرمانی مقابله‌ای است. این پژوهش با هدف اثربخشی آموزش غنی­سازی روابط بین‌فردی بر واکنش­پذیری بین‌فردی و عملکرد اجتماعی_انطباقی دانش‌آموزان با نشانگان اختلال نافرمانی مقابله­ای انجام شد. روش: روش پژوهش نیمه­آزمایشی با طرح  پیش­آزمون-پس‌آزمون و با دو گروه آزمایش و کنترل بود. جامعه آماری پژوهش دانش آموزان پسر دارای نشانگان نافرمانی مقابله­ای 10 تا 12 ساله‌ مدارس شهر شاهرود در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. تعداد 30 دانش آموز دارای نشانگان نافرمانی مقابله‌ای به روش نمونه­گیری در دسترس انتخاب شده و با گمارش تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش آموزش غنی‌سازی روابط بین‌فردی را در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای دریافت کردند و گروه کنترل تا پایان پژوهش مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش پرسشنامه‌های اختلال نافرمانی کودکان هومرسن و همکاران (2006)، واکنش­پذیری بین‌فردی دیویس (1983) و عملکرد اجتماعی_انطباقی پرایس و همکاران (2002) بود. داده­ها با استفاده از نسخه 22 نرم‌افزار SPSS  و آزمون تحلیل کوواریانس تک­متغیره در سطح معنا‌داری 05/0 تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که آموزش غنی‌سازی روابط بین‌فردی بر واکنش‌پذیری بین‌فردی و عملکرد اجتماعی_انطباقی دانش‌آموزان با نشانگان اختلال نافرمانی مقابله‌ای اثربخش است (05/0>p). نتیجه‌گیری: بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که آموزش غنی­سازی روابط بین‌فردی راهبردهایی کارآمد و سودمند برای بهبود واکنش‌پذیری بین‌فردی و عملکرد اجتماعی_انطباقی، در اختیار مراکز روان‌درمانی کودک و نوجوان قرار می‌دهد؛ بدین منظور به‌کارگیری الگوی یاد شده در مراکز درمانی و مشاوره‌ای، در جهت گسترش سلامت روانی، پیشنهاد می ­شود.