اثربخشی آموزش تحلیل رفتار متقابل بر احساس شایستگی، رفتار مقابله‌ای و الگوهای ارتباطی در دختران نوجوان

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود ایران

2 کارشناس ارشد روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، سمنان، ایران.

doi
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش تحلیل رفتار متقابل بر احساس شایستگی، رفتار مقابله‌ای و الگوهای ارتباطی دختران نوجوان انجام شد. روش: طرح این پژوهش، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون_ پس‌آزمون با گروه گواه است. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان دختر مقطع دوم متوسطه شهر شاهرود در سال تحصیلی 1400-1399 بود. نمونه مورد مطالعه شامل 30 دانش‌آموز از جامعه آماری مذکور بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده و به تصادف در دو گروه آزمایش و گواه (15 دانش‌آموز در هر گروه) جایگزین شدند. برنامه آموزشی تحلیل رفتار متقابل در یک دوره 10 جلسه‌ای (به صورت 1 جلسه در هفته و هر جلسه 90 دقیقه) برای گروه آزمایش اجرا شد و گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکردند. برای جمع‌آوری داده‌ها شرکت‌کنندگان قبل و بعد از پایان آموزش به پرسشنامه ادراک شایستگی (هارتر، 1985)، پرسشنامه رفتارهای مقابله‌ای (هرناندز، 2008) و پرسشنامه الگوهای ارتباطی (ریچی، 1990) پاسخ دادند. داده‌های پژوهش با روش تحلیل کوواریانس چند‌متغیره و استفاده از نرم‌افزار spss نسخه 24 تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد آموزش تحلیل رفتار متقابل بر احساس شایستگی، رفتارهای مقابله‌ای و الگوهای ارتباطی تاثیر معنادار داشته است (001/0>p). نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج به دست آمده در این مطالعه پیشنهاد می‌شود آموزش تحلیل رفتار متقابل به عنوان یک روش مداخله‌ای موثر جهت افزایش احساس شایستگی‌، الگوهای ارتباطی و رفتارهای مقابله‌ای مطلوب و سازش یافته نوجوانان مورد توجه قرار گیرد.