تاثیر قابلیت‌های فناورانه و یادگیری بر ارتقای عملکردی شرکت‌های حاضر در زنجیره ارزش جهانی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، مدیریت کسب و کار ، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران

2 استادیار، دانشکده مدیریت اقتصاد و مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ، تهران، ايران

3 استادیار، دانشکده مدیریت اقتصاد و مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ، تهران، ايران

doi
https://doi.org/10.71963/smr.2025.1219785
چکیده

ارتقای جایگاه شرکتهای ایرانی در زنجیره‌های ارزش جهانی یکی از مهمترین راهبردهای افزایش کمی و کیفی صادرات کشور است. در پیشینه جهانی، تاثیر قابلیت فناورانه و یادگیری بر ارتقای عملکردی به عنوان یکی از انواع مهم ارتقا مورد تاکید قرار گرفته است، اما در ایران مطالعات این حوزه نادر است. هدف این پژوهش بررسی تاثیر مستقیم قابلیت فناورانه بر ارتقا عملکردی، توام با اثر غیرمستقیم آن از طریق فعال‌سازی اثر یادگیری در زنجیره‌های ارزش جهانی است. پژوهش حاضر یک پژوهش کاربردی است و یافته‌های آن نشان می‌دهد علاوه بر تاثیر مستقیم قابلیت فناورانه بر ارتقا عملکردی، این قابلیت در کنار قابلیت یادگیری، تاثیر مثبتی بر ارتقا عملکردی شرکتهای دانش بنیان ایرانی دارد. در راستای تقویت دو قابلیت تاثیرگذار بر ارتقا عملکردی شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور ایران و ارتقا جایگاه این شرکت‌ها در زنجیره ارزش جهانی از تامین‌کننده مواد خام به شرکتی که محصولاتی با ارزش افزوده بالا تولید می‌کند نیاز به سیاست‌های حمایتی در سطح کلان وجود دارد. از این رو پیشنهاد می‌شود دولت با حمایت‌های هدفمند خود از صادرات شرکت‌های دانش‌بنیان، بستر حضور این شرکت‌ها در شبکه‌ها و زنجیره‌های بین‌المللی را فراهم کند تا به این شکل شرکت‌هایی که دارای قابلیت‌های فنی لازم جهت تولید با ارزش افزوده بالا هستند از فرصت یادگیری در شبکه‌ها نیز استفاده کرده و حرکت در مسیر ارتقا را سرعت بخشند. همچنین مدیران و سیاست‌گذاران این شرکت‌ها می‌توانند با تمرکز بر این قابلیت‌ها، نقش موثری در ارتقا شرکت خود داشته باشند.