واکاوی برهم کنش عوامل موثر بر شکل‌گیری تعارض ‌خط‌مشی‌های عمومی در ایران :با کاربست روش دیمتل فازی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گرایش تصمیم گیری و خطمشی گذاری عمومی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
https://doi.org/10.71963/smr.2025.1227463
چکیده

تعارض زمانی که دو یا چند ارزش، هدف یا عقیده بطور طبیعی با هم متناقض می شوند و هنوز در مورد آنها توافقی صورت نگرفته است، ایجاد می شود هدف این پژوهش آن است تا عوامل موثر بر شکل‌گیری تعارض خط‌ مشی‌های عمومی شناسایی و سپس نسبت به رتبه‌بندی این عوامل در دو مقوله اثرگذار و اثرپذیر اقدام شود. پژوهش حاضر تحقیقی توسعه‌ای و از نظر هدف، تحقیقی اکتشافی محسوب می شود. بدین منظور با سیزده نفر از خبرگان مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته انجام شد. داده‌های مصاحبه‌ها با روش تحلیل مضمون دسته‌بندی گردید. سپس پرسشنامه مقایسات زوجی در اختیار خبرگان قرار داده شد و در انتها پرسشنامه‌ها با روش دیمتل فازی تحلیل گردید. در فاز کیفی پژوهش، ده متغیر به عنوان عوامل موثر در شکل‌گیری تعارض خط‌ مشی‌های عمومی شناسایی گردید. در فاز کمی، میانگین فازی نظرات خبرگان در خصوص تاثیر علی و معلولی مقوله‌های تعارض در فرایند خط‌ مشی‌گذاری، بر روی یکدیگر حاصل شد. مجاری شناسایی تعارض، ویژگی‌های محیطی‌، راهبردهای مدیریت تعارض، نوع بازیگران‌، ویژگی‌های بستر اجرا‌ به عنوان اثرگذارترین متغیرها و تنظیمات عناصر درونی، پیامدهای تعارض‌، ابزارهای ایجاد تعارض‌، خصوصیات ایدئولوژیک خط‌ مشی‌ گذاران به عنوان اثرپذیرترین متغیرها در شکل‌گیری تعارض خط‌ مشی‌های عمومی شناسایی گردید. مجاری شناسایی تعارض خط‌ مشی بالاترین اثرگذاری را بر تعارض خط‌ مشی دارد به گونه‌ای که هر چه کارآیی این مجاری در شناسایی تعارض‌ها بیشتر باشد میزان شکل‌گیری تعارض خط‌ مشی کمتر خواهد بود. از سوی دیگر نحوه تنظیمات درونی خط‌ مشی‌ها به عنوان اثرپذیرترین عامل در بین عوامل موثر در شکل‌گیری تعارض خط‌ مشی شناسایی گردید که از سایر عوامل و متغیرها تاثیر می‌پذیرد.