فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، مدیریت بحران، به یکی از حوزه های میان رشته‌ای بدل شده و محققان متعددی به نظریه پرداری در این عرصه روی آورده‌اند. روش های کمّی و کیفی متفاوتی برای تحلیل در حوزه مدیریت بحران به کار برده شده‌اند. این مقاله به بررسی روش تحلیل مقایسه‌ای کیفی فازی (F.S.QCA) در حوزه مدیریت بحران می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این رویکرد می‌تواند بر محدودیت‌های روش‌های کمی و کیفی سنتی غلبه کرده و فهمی عمیق‌تر از پدیده‌های بحرانی که ذاتاً چندعلتی هستند، ارائه دهد. با اتکا به منطق مجموعه‌ها و نظریه فازی، تحلیل مقایسه‌ای کیفی فازی، امکان تحلیل درجات عضویت پدیده‌ها در مجموعه‌های علّی را فراهم می‌آورد. در این مقاله، علاوه بر مرور مبانی نظری و روش‌شناختی تحلیل مقایسه‌ای کیفی فازی، یک مطالعه موردی در حوزه مدیریت بحران انجام شد. داده‌ها برای شش نمونه بحران جمع‌آوری و به مقادیر فازی کالیبره شدند. سپس آزمون شرایط لازم و کافی و تحلیل پیکربندی‌ها اجرا گردید. نتایج نشان داد که شرایط «آمادگی و پاسخ» و «بازتوانی و بازسازی» تقریباً الزامی برای موفقیت در مدیریت بحران هستند. همچنین دو مسیر کافی برای موفقیت شناسایی شد: ترکیب «پیش‌بینی + پاسخ + بازتوانی» و ترکیب «پیشگیری + پاسخ + بازتوانی». در میان این مسیرها، پوشش مسیر دوم بالاتر بود و توضیح‌دهندگی بیشتری در داده‌های پژوهش داشت. این پژوهش نشان می‌دهد که تحلیل مقایسه‌ای کیفی فازی قادر است مسیرهای علّی متنوع و هم‌ارز را برای دستیابی به مدل مدیریت بحران آشکار سازد؛ بدین‌ترتیب، تحلیل مقایسه‌ای کیفی فازی ابزاری نوآورانه برای ترکیب غنای کیفی و قابلیت تعمیم کمی است.