شخصیت حماسی همای چهرزاد در شاهنامه
نویسندگان
1 دانشگاه قم، گروه ادبیّات فارسی، قم، ایران.
doi
چکیده
هدف ازپژوهش حاضر، بررسی شخصیّت حماسی همای چهرزاددخت بهمن درشاهنامۀ فردوسی است.جامعه مورد تحلیل زنان شاهنامه مانند: ارنواز ، شهرنازوهمای دخترگشتاسب میباشد. نمونه موردبررسی شخصیت همای چهرزاد است. طرح پژوهش، روش توصیفی-تحلیلی است که بابررسی اساطیر متأخر،بخشهای فراموش شدۀاسطورۀ مادر اردویسورآناهیتا کنار هم میگذاردوبه تحلیل آن اساطیر دست مییابد. برای جمعآوری داده ها از روش کتابخانهای و فیشبرداری استفاده شد. نتایج نشان داد که: در هر قومی، اسطوره مادر وجود دارد که به نشانۀ وجدانِ فرهنگی قوم، ثابت میماند و محو نشدنی است. این اساطیر، منشأ و الگوی پیدایش اسطورههای پس از خود هستند. اغلب موارد خودِ اسطورۀ مادر یا بخشی از عناصر سازندۀ آن بنابه دلایلی و در گذر زمان کم رنگ شده اند؛ اما این اساطیر بهطور کامل از بین نمیروند، بلکه در طول تاریخ از حافظۀ ناخودآگاه جمعی در ضمن روایتهای دیگر اساطیری بازآفرینی و بازسازی میشوند. و به این نتیجه میرسد که احتمالاً شخصیّت اساطیری ایزدبانوی آب و باروری، اردویسوراناهیتا، در عصر حماسهها، بر اثر دو عامل اصلی و بدیهی در تحّول اساطیر؛ اسطورهپیرایی و عامل شکستگی، صفات و خویش کاریهای خود را در چند شخصیّت کِهتر زمینی توزیع و پراکنده کرده و سرانجام ویژگیهای ماورایی و خدایی را فرونهاده است و در یکی از جلوههای خود بهصورت همای چهرزاد درآمده است.