مروری بر مطالعات فرسایش خاک و منشایابی رسوب

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهتشی

2 دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

رسوبات معلق در سیستم‌های رودخانه‌ای و حوضه‌ای از منابع غیرنقطه‌ای سرچشمه می‌گیرند که از لحاظ مکانی و زمانی متفاوت‌اند. فرآیند منشایابی رسوب بر روش‌هایی تاکید می‌کند که پژوهشگران از طریق نمونه‌های ترکیبی برداشت شده از رودخانه و حوضه قادر به تفکیک منابع رسوب باشند. علاقمندی به این روش به عنوان یکی از تکنیک‌های فرسایش و رسوب و نیز ابزاری برای تکمیل روش‌های سنتی فرسایش آبی برای شناسایی منشا و حرکت رسوبات در داخل رودخانه در بازه‌های زمانی و مکانی مختلف و برآورد مقدار فرسایش خاک با استفاده از ردیاب‌های موجود در خاک و رسوب افزایش یافته است. این مقاله تاکیدی بر تکنیک‌ها و روش‌های استفاده شده، مدل‌های ترکیبی و استفاده از ردیاب‌های مختلف در مطالعات فرسایش و رسوب با تاکید بر منشایابی رسوب در جهان و ایران است تا مدل‌های موجود، ردیاب‌ها و تکنولوژی‌های نوین را معرفی کند. نتایج حاصل از مرور پیشینه پژوهش نشان داد که در حوزه فرسایش و رسوب مطالعات منسجم و با روش‌شناسی جدید از دهه 60 میلادی شروع شده و مطالعات در مقیاس‌های حوضه بزرگ، متوسط و کوچک، دامنه و مقیاس پلات یا آزمایشگاه با تکنیک‌های مختلف واپاشی رادیونوکلویید، عناصر کمیاب زمینی، خواص مغناطیسی خاک، ردیاب‌های دیگر و منشایابی انجام شده‌اند. این پژوهش ضمن مرور و معرفی مدل‌های فرسایش و رسوب، مدل‌های منشایابی، ردیاب‌های موجود و شیوه‌های نمونه‌برداری، تکنولوژی‌های نوین فرسایش و رسوب در ایران (اختراعات) را نیز معرفی می‌کند.