فرایند ساخت و شکل‌گیری هویت مادرانه در ازدواج زودهنگام: یک مطالعه داده‌بنیاد

نویسندگان

1 دكتری، گروه روان شناسي، دانشكده علوم تربيتي و روان شناسي، دانشگاه تهران، تهران، ايران

2 دانشیار، گروه روان شناسی، دانشكده علوم تربيتي و روان شناسي، دانشگاه تهران، تهران، ايران

3 دکتری، گروه روان شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ايران

doi
10.61186/iau.1198042
چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی فرایند ساخت و شکل‌گیری هویت مادرانه در ازدواج زودهنگام بود. جامعه پژوهش شامل زنانی که  زیر 15 سالگی ازدواج کرده بودند. نمونه پژوهش تا حد اشباع نظری مشارکت‌کنندگان، 23 نفر بود  که به روش نمونه‌گیری هدفمند  انتخاب شدند. روش پژوهش کیفی براساس نظریه داده ‌بنیاد بود. ابزار پژوهش، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با پرسش‌های باز و استاندارد شده بود که این اطلاعات با رویکرد نظریه زمینه‌ای اشتراوس و کوربین تحلیل و طبقه‌بندی شد. یافته‌های  به دست آمده در سه مرحله کدگذاری  باز، محوری و انتخابی به ترتیب  350 کد باز، 48 مقوله فرعی و 11 مقوله اصلی بود. نتایج پژوهش نشان داد که ساخت هویت مادری بر مبنای زندگی بدون هویت کودکی و عوامل فردی و فرهنگی ازدواج به‌عنوان شرایط علی، فشار اجتماعی منجر به انتخاب زندگی غیرقابل اجتناب و چالش‌ها و مشکلات اساسی به عنوان شرایط زمینه‌ای، الگوهای یادگیری مادری و بحران‌های حاد در زندگی مشترک به‌عنوان شرایط مداخله‌ای، تغییر مسیر زندگی کودک‌‌همسری، حل مسئله ناسازگارانه و حل مسئله سازگارانه به عنوان راهبردها و سبک مادرانه کودک‌همسران و وضعیت رضایت از زندگی و آینده‌نگری آنان به عنوان پیامدها، مفهوم‌بندی شد.