بازنمایی تجربه زیسته دانش آموزان دختر دوزبانه (بلوچ) از موانع بهکارگیری زبان مادری در مدرسه از منظر فرهنگی
نویسندگان
1 دکتری، گروه برنامهریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 کارشناسی، گروه آموزش ابتدایی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
doi
10.82542/jwc.2025.1223241چکیده
هدف پژوهش بازنمایی تجربه زیسته دانش آموزان دختر دوزبانه (بلوچ) از موانع بهکارگیری زبان مادری در مدرسه از منظر فرهنگی بود. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دختر دوزبانه شهرستان سراوان که در سال تحصیلی 04-1403 مشغول به تحصیل بودند. برای انتخاب نمونههای موردمطالعه، از نمونهگیری مبتنی بر هدف از نوع داوطلبانه استفاده شد. حجم نمونهها تا جایی ادامه یافت که دادهها به اشباع رسید و درنهایت، تعداد 18 دانشآموز دوزبانه در این مطالعه شرکت کردند. روش پژوهش، تفسیرگرایی و به شیوه کیفی از نوع پدیدار شناسی صورت گرفت. دادهها به روش مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوریشد. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل محتوای مضمونی انجام گرفت. تحلیل یافته های عمیق دیدگاههای دانش آموزان، موجب شناسایی و دستهبندی چهار مضمون سازمان دهنده شامل، موانع آموزشی با پنج مضمون پایه فقدان زمان آموزش، عدم علاقه معلمان به زبان مادری، فقدان منابع آموزشی، متمرکز بودن ساختار نظام آموزشی و استخدام معلمان ناآگاه به زبان مادری؛ موانع فرهنگی - موقعیتی با دو مضمون پایه محدود کردن زبان مادری به خانه و بیتوجهی به نیازهای دانش آموزان مناطق دوزبانه؛ موانع عاطفی با مضمون پایه ذهنیت منفی و موانع اقتصادی با مضمون پایه محدودیت در هزینه و بودجه گردید. طبق یافته ها مهمترین مشکلی که در این زمینه به وجود میآید سردرگمی دانش آموزان در تطابق زبان خود با زبانی است که تاکنون آن را به کار نبردهاند و آشنایی اندکی در حد برنامههای تلویزیون و دیگر رسانهها با آن دارند؛ در نتیجه، در فهمیدن و درک مطالب درسی با مشکل مواجه میشوند.