تبیین محتوایی بسته مداخله ی آموزش روانی با تأکید بر عوامل علی و زمینهای _ فرهنگی مدل کیفی خشونت خانگی در زنان
نویسندگان
1 استاد، گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استاد، گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشجوی دکتری روان شناسی، گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
4 استاد، گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.82542/jwc.2026.1231126چکیده
هدف پژوهش حاضر، تبیین محتوایی بسته مداخله آموزش روانی با تأکید بر «عوامل علی و زمینهای _ فرهنگی» در مدل کیفی و کمی خشونت خانگی زنان بود. جامعه آماری در مرحله کیفیتمامی زنان متأهل قربانی خشونت خانگی در شهر اردبیل بود که به کلانتری های سطح شهرستان اردبیل مراجعه کرده بودند. نمونه پژوهش با روش نمونهگیری در دسترس تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شد که شامل ۲۸ زن متاهل قربانی خشونت خانگی بود. روش پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) با رویکرد اکتشافی متوالی بود. دادههای کیفی با تحلیل تم در نرمافزار MAXQDA بررسی شد و پنج مقوله اصلی شناسایی شد که شامل فردی-روانشناختی، بین فردی-زناشویی، خانوادگی-تربیتی، فرهنگی-اجتماعی (با تمرکز بر باورهای مردسالارانه، نابرابری جنسیتی و هنجارهای فرهنگی ریشهدار)، و اقتصادی، همراه با راهکارهای مقابلهای بود. این یافتهها مبنای طراحی بسته ۸ جلسهای گروهی مبتنی بر طرحوارهدرمانی با رویکرد فرهنگی قرار گرفت. در مرحله کمی۳۰ زن قربانی خشونت خانگی از خدمات اورژانس اجتماعی اردبیل به طور تصادفی به گروههای آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) تقسیم شدند. و با استفاده از پرسشنامه خشونت حاجیحیی (۲۰۰۰) ، پیشآزمون و پسآزمون با تحلیل مانکوا (کنترل کوواریتهایی مانند تعداد فرزندان) انجام شد.یافتههای کمی کاهش معنادار خشونت روانی، جسمی و جنسی را نشان داد. اما بر خشونت اقتصادی اثر حاشیهای داشت. اندازه اثرها اهمیت عملی مداخله را تأیید کرد. به عبارتی این بسته فرهنگی، اجتماعی به طور مؤثر خشونت خانگی را کاهش داده است.بدین ترتیب نقش برجسته عوامل فرهنگی-اجتماعی در مداخلات روانشناختی برای زنان ایرانی قربانی خشونت خانگی نقش مهمی را ایفا میکنند.
