ولایت تکوینی زن در فرهنگ قرآنی با نگاه روان شناختی

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه عرفان اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

3 دانشجوی دکتری الهیات و معارف اسلامی، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، واحد بین المللی اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران

doi
10.82542/jwc.2026.1232282
چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی ولایت تکوینی زن در فرهنگ قرآنی با نگاه روان­شناختی بود. جامعه پژوهش تمامی متون مرتبط با ولایت تکوینی زن در فرهنگ قرآنی بود. نمونة پژوهش مباحث و متون مرتبط  با ولایت تکوینی، آیات قرآن و متون روان­شناسی اسلامی بود. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بود. جهت گردآوری داده­ها  از مطالعه اسنادی و کتابخانه­­ای و به صورت فیش‌برداری از آیات قرآن کریم و متون روان­شناسی اسلامی استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد ولایت تکوینی از طریق اسماء و صفات الهی تحقق می­یابد. و خداوند در قرآن کریم انسان­ها را به درک اسماء حسنای خویش دعوت می کند. بنابراین وصول به مقام ولایت با حصول شرایطی برای انسان اعم از زن و مرد امکان دارد. همچنین با توجه به نظریه ولایت تکوینی، که از یک طرف مربوط است به استعدادهای نهفته در انسان و کمالات بالقوه ایی که توانایی به فعلیت رسیدن دارد و از طرف دیگر به رابطه انسان با خدا مربوط است، از دیدگاه روان­شناختی انسان­ها با توجه به این دو اصل (استعداد نهفته و رابطه با خدا)  در رسیدن به چنین مقامی بر اساس تلاش خود، برابر هستند و چنین مسئله ای برای زنان  نیز تایید می شود. در نهایت زن به عنوان یک انسان سالک، غیر از ولایت بر خوشتین می تواند بر نظام تکوین و خارج از نفس خویش نیز ولایت داشته باشد.