تاثیر دستاوردهای امنیتی بر منافع اقتصادی ایران در عراق با تاکید بر 2012-2022

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.71490/prb.2025.1211914
چکیده

پرسش محوری در تحقیق حاضر این است که دستاوردهای نظامی امنیتی در عراق چه تاثیری بر منافع اقتصادی ایران داشته است؟ این فرضیه مطرح شد که با این که استفاده از دستاوردهای نظامی امنیتی، می‌تواند کسب منافع اقتصادی ایران در عراق را به همراه داشته باشد، اما سیاست‌های دولت و ضعف در دیپلماسی اقتصادی منجر به عدم موفقیت دولت در استفاده از منافع اقتصادی در غرب آسیا شد. این تحقیق با بهره‌گیری از روش توصیفی – تبیینی و نظریه‌های نورئالیسم تدافعی و اقتصاد سیاسی امنیت این موضوع را بررسی می‌کند. نتایج نشان داد که مهم‌ترین دستاوردهای ایران در عراق شامل تامین تسلیحاتی و سازماندهی و حمایت از دولت عراق برای مقابله با تهدیدات ناشی از گروه‌های تروریستی و غلبه بر بی‌ثباتی بوده است. با این حال تبادلات تجاری و نقش ایران در بازارهای عراق در این دوره با تغییر محسوسی همراه نشده است. همچنین به رغم افزایش تعداد گردشگران بین دو کشور، اما کاهش ارزش ریال ایران تاثیر این موضوع را کاهش داد. در همکاری‌های کریدوری عدم موفقیت همکاری با محوریت راه آهن اتصال مرز شلمچه ایران به عراق و پس از آن سوریه، عراق را به سمت تقویت کریدور راه توسعه با ترکیه سوق داد. مهم‌ترین دلایل ضعف دیپلماسی اقتصادی ایران به عدم وجود نیروی متخصص دیپلماسی اقتصادی، فقدان الگوی عملی تجارت در بازارهای عراق، جاماندن از ترکیه به عنوان اصلی‌ترین رقیب ایران در بازار عراق و ناکامی در رفع تحریم‌ها برمی‌گردد که مانع تبادلات بین بانکی بین دو کشور شده است.