تأثیر رقابت امنیتی ایران با عربستان و امارات در حوزه باب‌المندب بر زیر مجموعه امنیتی خلیج‌فارس

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2 استادیار روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

doi
https://doi.org/10.71490/prb.2025.1129634
چکیده

چکیده منطقه خلیج‌فارس به دلیل منابع عظیم انرژی و موقعیت ژئوپلیتیکی خود، از مناطق مهم و استراتژیک جهان به شمار می‌رود. تنگه باب‌المندب نیز یک کانون تجاری حیاتی است که بین شبه‌جزیره عربستان و شاخ‌آفریقا قرار دارد. این موقعیت باعث شده بازیگران متعددی در این منطقه حضور یابند و رقابت‌های امنیتی پیچیده‌ای شکل گیرد که بر زیرمجموعه امنیتی خلیج‌فارس و رقابت‌های ایران، عربستان، و امارات تأثیر گذاشته است. این پژوهش با روش تبیینی به این پرسش پاسخ می‌دهد که رقابت امنیتی ایران، عربستان و امارات در باب‌المندب چه تأثیری بر رقابت‌های آنان در خلیج‌فارس داشته است؟ برای بررسی این رقابت‌ها، از چارچوب نظری مجموعه امنیتی بوزان استفاده شده است. اختلافات سیاسی، رقابت‌های تسلیحاتی و ایدئولوژیک در باب‌المندب از موانع امنیت پایدار در منطقه محسوب می‌شوند. آمریکا نیز به‌عنوان بازیگر فرامنطقه‌ای، مانع توسعه همکاری‌ها شده و به خصومت‌ها افزوده است. فرضیه اصلی این است که رقابت ایران با عربستان و امارات در باب‌المندب منجر به شکل‌گیری یک پیوستار امنیتی بین این منطقه و خلیج‌فارس شده و الگوهای دوستی و دشمنی را تحت‌تأثیر قرار داده است. یافته‌ها نشان می‌دهد تأمین امنیت آب‌راه‌ها، آزادی تجارت و جریان آزاد سرمایه برای کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای اهمیت زیادی دارد. بنابراین، بازیگران سعی در کنترل این منطقه استراتژیک دارند که با ارائه الگوی امنیتی مشارکتی و همکاری‌های چندبعدی، می‌توان به امنیت پایدار در خلیج‌فارس تحت اشراف بازیگران منطقه‌ای و بدون دخالت بیگانگان دست یافت.