تبیین تجربه فراشخصی در مسکن بهواسطه شناسایی الگوهای ذهنیِ حاضرسازی معنا در تجربه زیسته ساکنان شهر اردبیل به روش کیو
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران.
2 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحدتهران غرب، تهران، ایران
3 هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی اردبیل
doi
DOI: 10.30495/JSPS.1403.1197747چکیده
این پژوهش با رویکرد پدیدارشناختی، به بررسی چگونگی شکلگیری معانی و نمادهای مرتبط با مسکن در ذهن ساکنان اردبیل پرداخته است. پژوهش در تلاش است تا نشان دهد که مسکن فراتر از یک پناهگاه فیزیکی، به عنوان بستری برای تجسد هویت و ارزشها عمل میکند و در شکلگیری تجربه فراشخصی نقش محوری دارد. عوامل فرهنگی، اجتماعی و تاریخی، به ویژه فردگرایی و مصرفگرایی، به طور قابل توجهی بر این معانی و نمادها تأثیر گذاشتهاند. با استفاده از روش کیفی کیو و تحلیل پدیدارشناختی، پژوهش نشان میدهد که تجربه زیسته از مکان، یک تجربه چندحسی و پویا است که در آن، ذهن و بدن به طور جداییناپذیری درگیر هستند. یافتهها حاکی از آن است که افراد با توجه به تجربیات شخصی، باورهای فرهنگی و اجتماعی و همچنین تأثیرات رسانهها و محیط اطراف، معانی مختلفی را به مسکن نسبت میدهند. مفهوم "خود" و رابطه آن با "دیگری" نقش محوری در شکلگیری این معانی ایفا میکند. افراد از طریق مسکن به دنبال تعریف هویت خود و ارتباط با جامعه هستند. ذهنیت مردم اردبیل نسبت به مسکن، ترکیبی پیچیده از شناخت اجتماعی، احساسات، ارزشها و گرایشهای رفتاری است که به طور متقابل بر یکدیگر تأثیر میگذارند و در تضایف با هویت، نیازها و تجربه (ژنتیکی و نسلی)، بر معانی و نمادهای مرتبط با مسکن تأثیر میگذارند. نتایج نشان میدهد که تجربه زیسته مکانی یک فرآیند پویا و چندلایه است که تحت تأثیر عوامل فردی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی و به مدد حیث التفاتی و آگاهی قصدی، به حاضرسازی معنا نسبت به مکان منتهی میشود.
