تأثیر انقلاب تکنولوژیکی بر روابط بین‌الملل و نسبت طبقه متوسط جدید با جنبش‌های نوین اجتماعی

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه علوم سیاسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.

3 گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.

4 گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.71490/prb.2025.1204648
چکیده

روابط بین‌الملل وانقلاب تکنولوژیکی درعصرحاضردو محورکلیدی تحولات جهانی هستندکه برساختار قدرت، دیپلماسی وتعاملات بین‌المللی تأثیرات شگرفی گذاشته‌اند.همزمان، ظهورطبقه متوسط جدیدبه عنوان نیروی محرک جنبش‌های اجتماعی نوین، پیوندی ناگسستنی با این تحولات فناورانه دارد. سوال اصلی این مقاله آن است که تأثیر انقلاب تکنولوژیکی برروابط بین‌الملل چیست ونسبت طبقه متوسط جدید باجنبش‌های نوین اجتماعی چگونه قابل تبیین می باشد؟ فرضیه بدین ترتیب قابل طرح است که انقلاب تکنولوژیکی از یکسو با تغییر ابزارهای قدرت و دیپلماسی، روابط بین‌الملل را متحول کرده با تقویت طبقه متوسط جدید، بستر جنبش‌های اجتماعی نوین را فراهم نموده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که انقلاب صنعتی چهارم با محوریت فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا ورایانه‌های کوانتومی، ماهیت سنتی قدرت در نظام بین‌الملل را دگرگون کرده است. طبقه متوسط جدید، به ویژه در کشورهای درحال توسعه، محصول مستقیم گسترش تحصیلات دانشگاهی وفناوری‌های ارتباطی است و با دارا بودن سطح بالای آگاهی، خواستارتغییرات ساختاری درحوزه‌های آزادی‌های مدنی، حقوق بشر وحکمرانی شفاف است.طبقه متوسط جدید که دربسیاری ازجوامع به ویژه در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران شکل گرفته است، نقش کلیدی در شکل‌گیری وتداوم جنبش‌های اجتماعی جدید ایفا می‌کند. این طبقه، برخلاف طبقه متوسط سنتی که از جایگاه اقتصادی و سیاسی بالاتری برخوردار است، اغلب از جایگاه فرهنگی برخوردار است. سیاست‌های اقتصادی نئولیبرال وگسترش دانشگاه‌ها وفناوری‌های ارتباطی، باعث رشداین طبقه شده است.طبقه متوسط جدید به دلیل خواسته‌های اقتصادی، سیاسی وفرهنگی خود،محرک اصلی جنبش‌های اعتراضی و اجتماعی بوده است که به دنبال آزادی، عدالت و تغییرات ساختاری در نظام‌های سیاسی هستند.