فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحریم اشخاص حقیقی به‌عنوان گونه‌ای از تحریم‌های هوشمند، پدیده‌ای نوین در عرصه روابط بین‌الملل به شمار می‌آید که در پی تحولات پس از جنگ سرد و گسترش مفهوم مسئولیت فردی در حقوق بین‌الملل ظهور یافت. این نوع تحریم‌ها با هدف فشار مستقیم بر اشخاصی اعمال می‌شوند که در تخلفات بین‌المللی، نقض حقوق بشر یا برنامه‌های غیرقانونی دولت‌ها نقش دارند. هرچند در ظاهر، چنین تحریم‌هایی با اصول عدالت بین‌المللی سازگار به نظر می‌رسند، اما در عمل، تعارض‌هایی با قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل از جمله اصل مصونیت اموال دولتی، مصونیت دیپلماتیک، حق آزادی رفت‌وآمد و حق مالکیت خصوصی پدید می‌آورند. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که رویه شورای امنیت، اتحادیه اروپا و برخی دولت‌ها در اعمال این نوع تحریم‌ها گاه بدون رعایت معیارهای حقوقی کافی صورت گرفته و موجبات نقض حقوق بنیادین اشخاص را فراهم کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع اسنادی، به بررسی مبانی، مشروعیت و آثار تحریم اشخاص حقیقی از منظر حقوق بین‌الملل می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که هرچند هدف از تحریم اشخاص حقیقی، تقویت کارآمدی نظام تحریم‌ها و تمرکز بر مسئولان اصلی است، اما نبودِ مکانیزم‌های دادرسی عادلانه و جبران خسارت، این سازوکار را با چالش‌های جدی مشروعیت مواجه ساخته است.