فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرزمین ایران و هنر این مرز و بوم ویژگی هاي خاص خود را داشته وحتی در تزئینات از نمادها، نشانه ها و عناصر رمزین استفاده می کرده است که نشانه فرهنگ و عقایده ایرانیان باستان است. اسطوره­ ها از جلوه­گاه ­های اصلی آثار هنری هستند که در بردارنده نمادهای متنوعی هستند که در بردارنده معانی مختلفی از زندگی فرهنگی و اجتماعی آن دوره است. بخش بزرگی از اسطوره های کهن ایران را نمادها و نظام های مفهومی و استعاری مربوط به گیاهان تشکیل می دهد. عناصر تزئینی، بخش جدایی ناپذیر بناها در ایران باستان هستند. از مهمترین نقوش این دوره در تزئین بناها نقوش گیاهان اساطیری است. حضور گسترده نقوش گیاهی را باید در باور کهن تقدیس گیاهان واحترام عمیق و فراوان ایرانیان به طبیعت جستجو کرد . برای کشف و دریافت مفهوم و معنای اسطوره­ای خاص باید به بررسی نمادهای به کار رفته در آن پرداخت. اسطوره یک نوع تاریخ مقدس را حکایت می­کند و واقعه­ای را بازگو می­کند که در زمان ازلی آغازین یا همان زمان اساطیری «آغازها» رخ داده بود. به عبارت دیگر، اسطوره توضیح می­دهد که چگونه به واسطۀ اعمال موجودات فوق طبیعی، واقعیتی به وجود آمد.پژوهش حاضر بر پایه منابع کتابخانه­ای و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به بررسی مفاهیم نمادین گیاهان اساطیری در آثار بر جای مانده از معماری ایران باستان پرداخته است.نتایج نشان داد در بناهای تزئینی این دوره بخصوص در معماری بناهای تخت جمشید و کاخ تیسفون از گیاهان اساطیری، لوتوس، روزت، درخت سرو، نخل، بلوط، برگ کنگر، تاک و پیچک و انار استفاده شده است.نقش گیاهی در تزیینات معماری ایران باستان، تجلی اعتقادات مردمی است که از نمادها وسمبل های فراوان برای اشاره به باورها و اندیشه های موجود در آیین شان بهره مند شده اند. این نگاره ها با مضامین مذهبی وعقاید اسطوره ای پارسیان در ارتباط بوده و بازتابی از تصور آن ها نسبت به جهان هستی، آفرینش و قدرت های طبیعت می باشد، به طوری که در هنر معماری ایران باستان، استفاده از گیاهان اساطیری نوعی ارتباط با طبیعت و امر قدسی مشاهده می شود. این نقوش تنها جنبۀ تزیین نداشته بلکه احترام وتقدیس گیاهان در فرهنگ ایران باستان موجب کاربرد نگاره های گیاهی در آثار هنری شده است.