مصالح و تجربه حسی معماری داخلی پیتر زومتور (مطالعه موردی: سه اثر)

نویسندگان

1

2 گروه معماری، واحد رامسر، دانشگاه آزاد اسلامی، رامسر، ایران.

doi
10.82459/jsps.2025.1212160
چکیده

در معماری معاصر، تجربه‌ی حسی فضا یکی از ابعاد کلیدی در طراحی داخلی به شمار می‌رود. مصالح به‌عنوان یکی از مؤثرترین عوامل شکل‌دهنده فضا، نقشی فراتر از ساختار و عملکرد ایفا کرده و می‌توانند واسطه ‌ای برای انتقال حس، معنا و ادراک باشند. این پژوهش با هدف بررسی نقش مصالح در شکل‌گیری تجربه ‌ی حسی در معماری داخلی، به تحلیل سه نمونه‌ی شاخص از آثار پیتر زومتور شامل حمام ترمه والس، کلیسای برادرکلاوس و موزه کلومبا پرداخته است. پرسش اصلی تحقیق آن است که مصالح در این آثار چگونه از عنصری ساختمانی به ابزاری برای خلق معنا و ادراک فضایی تبدیل می‌ شوند. روش تحقیق به ‌صورت کیفی و توصیفی- تحلیلی انجام شده و اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه ‌ای و تحلیل جداول تطبیقی گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان می‌ دهد زومتور با انتخاب آگاهانه مصالح و توجه به ویژگی‌های حسی آن‌ها همچون بافت، رنگ، دما، نور و صوت، فضاهایی خلق کرده که کاربر را به تجربه ‌ای ادراکی، عاطفی و ذهنی دعوت می‌کند.مخاطبان پروژه های او، صرفاً یک ساختمان را مشاهده نمی کنند، بلکه صدا و رایحه و بو و عبور نور از لفافه و شبکه های در هم تنیده آجری را نیز احساس خواهند کرد. زومتور، آثارش را این گونه توصیف می کند: سکوت زیبایی که من در آثارم به کار می برم، توأم با آرامش و دوام و حس حضور و کمال گرا، توام با شور و حرارتی می باشد که همه این عوامل در مجموع یک لذت جسمانی را فراهم می نمایند.وی در جایگاه یک معمار با تنوع بخشیدن به طراحی خود از قبیل ایجاد هارمونی و ترکیبات فعال، همچون یک نت موسیقی، مهارت و دقت و هنرمندی خود را در احیاء خاطرات، رویاها و تجربیات گذشته به رخ می کشد و به محض پیدایش یک معماری و ساختن بنا، احساسات نیز در بنا متبلور خواهدشد در هر سه اثر، مصالح تنها سازنده‌ی کالبد نیستند، بلکه زبان بیان معنا، حافظه و اتمسفر فضا به ‌شمار می‌روند. در پایان می ‌توان گفت مصالح در آثار زومتور به ‌مثابه ابزاری برای فعال‌سازی حواس و خلق تجربه‌ی زیسته‌ی معماری عمل می‌کنند و حضور کاربر در فضا را به امری شخصی، شهودی و عمیق تبدیل می‌سازند. زومتور با بهره‌گیری از ویژگی‌های حسی مصالح- اعم از بافت، رنگ، صدا، نور و دما- فضاهایی خلق می‌کند که در آن‌ها «حضور» به معنای کامل کلمه اتفاق می ‌افتد.مصالح در معماری او، زبان ساکت اما گویایی هستند که کاربر را نه ‌فقط به دیدن، بلکه به زیستن فضا دعوت می‌کنند.