فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر بر پایه بررسی نقش چیدمان فضای معمارانه در افزایش راندمان ساختمان‌های اداری با تأکید بر ابعاد انرژی، ارگونومی، تعاملات اجتماعی و بهره‌وری کارکنان تدوین شده است. ساختمان‌های اداری به‌عنوان یکی از پرمصرف‌ترین انواع ساختمان‌ها، علاوه بر سهم قابل توجه در مصرف انرژی، نقش مستقیمی در کیفیت محیط کار و عملکرد سازمانی دارند. در این مطالعه تلاش شده است تا با استفاده از روش مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) و ابزارهای نرم‌افزاری نظیر Smart PLS و SPSS، ارتباط میان خصوصیات چیدمان و سازماندهی فضایی با شاخص‌های کلیدی شامل آسایش محیطی، تعاملات اجتماعی، پایداری و بهینه‌سازی انرژی، و بهره‌وری کارکنان ارزیابی شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که بهینه‌سازی سازماندهی فضایی می‌تواند تأثیر معناداری بر کاهش مصرف انرژی، ارتقای آسایش حرارتی و بصری، تقویت ارتباطات انسانی در محیط کار، و در نهایت افزایش راندمان کلی ساختمان‌های اداری داشته باشد. تحلیل مبتنی بر معادلات ساختاری نشان داد تمامی مسیرهای اصلیِ فرض‌شده میان «خصوصیات چیدمان و سازماندهی فضایی» و چهار حوزه‌ی کلیدیِ «ارگونومی و آسایش محیطی»، «تعاملات و ارتباطات اجتماعی»، «شاخص‌های پایداری و بهینه‌سازی انرژی» و «بهره‌وری و عملکرد کارکنان» معنادار هستند؛ به‌ویژه اثر مستقیم و بسیار نیرومند بر «ارگونومی و آسایش محیطی» و اثر قوی بر «بهره‌وری و عملکرد کارکنان»، در کنار اثرهای متوسط تا قوی بر «تعاملات اجتماعی» و «پایداری انرژی»، تصویر روشنی از اهرم‌بودنِ چیدمان برای بهبود همزمانِ شاخص‌های انسانی و زیست‌محیطی ارائه می‌کند. نتایج این تحقیق تأکید می‌کند که نگاه به چیدمان فضایی نباید صرفاً در بعد کالبدی یا زیبایی‌شناختی محدود شود، بلکه می‌تواند به‌عنوان ابزاری مدیریتی و راهبردی برای ارتقای بهره‌وری، پایداری و کیفیت زندگی کاری کارکنان در محیط‌های اداری به‌کار گرفته شود. بر این اساس، پژوهش حاضر ضمن ارائه شواهد تجربی از شهر تهران، الگویی نوین برای طراحی و مدیریت ساختمان‌های اداری ارائه می‌دهد که می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای معماران، مدیران سازمانی و سیاست‌گذاران شهری در مسیر توسعه پایدار و بهره‌ور باشد.