زیست‌جهانِ مقاومت و انطباق در حاشیه‌نشینی ساختاریافته : پویایی‌های زیست غیررسمی خانواده‌های مهاجر افغانستانی

نویسندگان

1 1. گروه مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانش آموحته رشته مردم شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22034/sls.2025.66771.1518
چکیده

این پژوهش به بررسی زندگی مهاجران افغانستانی در مجتمع دامپروری دام‌گستر در جنوب تهران می‌پردازد. با استفاده از روش کیفی و رویکرد مردم‌نگارانه، پژوهشگر با حضور مشارکت‌جویانه در زندگی دو خانوادة افغانستانی در دامداری، داده‌های خود را گردآوری کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مهاجران از طریق سازوکارهای اقتصادی غیررسمی، نظامی موازی ایجاد کرده‌اند که بر سه پایة روابط ارباب-رعیتی مدرن، اقتصاد مقاومتی و بازتولید سرمایه فرهنگی استوار است. مطالعه حاکی از آن است که مهاجران از طریق راهبردهای خلاقانه و انطباق انتخابی، با شرایط دشوار سازگار شده‌اند. زنان مهاجر به‏‌ویژه نقش مهمی در توسعة «سرمایة رابطه‌ای» و مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی ایفا می‌کنند. همچنین، بدن زنان به ‌عنوان متن سیاسی، هم قلمرویی محدود و کنترل‌شده و هم ابزاری برای مقاومت روزمره تلقی می‌شود. چالش‌های آموزشی و بهداشتی کودکان و زنان، به‏ویژه در دسترسی به خدمات پزشکی و فرصت‌های تحصیلی، از دیگر موضوعات مهم پژوهش است. شبکه‌های خویشاوندی نیز نقش حیاتی در حمایت از مهاجران و تسهیل انطباق آن‌ها با شرایط جدید ایفا می‌کنند. در نهایت، پژوهش، توصیه‌هایی برای سیاست‌گذاری، از جمله رسمیت‌بخشی به نظام‌های اقتصادی موازی و ایجاد مراکز بهداشتی سیار، ارائه می‌دهد.