فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی تحول فرهنگ یاریگری در فضای بازار بزرگ تبریز، میزان مشارکت اجتماعی در گذشته و حال، و موانع تغییر آن از منظر تاریخی و تجربی انجام شده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه‌ای با رویکرد سیستماتیک استراوس و کوربین است. جامعه آماری شامل افراد آگاه به همیاری گذشته، اعضای هیئت‌مدیره صندوق‌های خیریه و واسطه‌گران امور خیریه است که به روش گلوله برفی انتخاب شده‌اند. اطلاعات از طریق مصاحبه‌های عمیق گردآوری شد و پس از 13 مصاحبه، اشباع نظری حاصل شد. داده‌ها با سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در گذشته، سرمایه اجتماعی (اعتماد، سرمایه دینی و مشارکت) نقشی کلیدی در همیاری داشته است. شاخص‌های مؤثر شامل اعتماد در بین اصناف و واسطه‌های خیریه، اعتقاد و عمل به اصول دینی، مشارکت بزرگان در امور خیریه و آیین‌های مذهبی، و اجتماعی‌شدن مبتنی بر همیاری در خانواده، مدرسه و محیط کار بوده است. همچنین، همیاری اقتضایی (مانند حمایت از افراد در شرایط سخت)، شبکه ارتباطی شفاف و فضای همیاری گسترده در بین اصناف از دیگر عوامل تقویت این فرهنگ بودند. زندگی همسطح نیز با رفتارهایی مانند پوشش و تغذیه مشترک سرمایه‌داران و کارکنان حجره‌ها، موجب تقویت انسجام اجتماعی می‌شد.