مطالعه ارتباط عرفان با محتوای دیوارنگاره ‌های خانه حکیم‌باشی کاشان با رویکرد «بینامتنیت»

نویسندگان

1 معماری، معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

2 دانشیار و عضو هیات علمی، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

doi
10.82459/jsps.2026.1222649
چکیده

بیان مسئله: ارتباط میان عرفان صاحب بنا که از افراد بانفوذ دربار ناصرالدین شاه قاجاربوده است، با دیوارنگاره های خانه وی در کاشان یکی از موضوعات مهمی است که نیاز به بررسی دارد. برای این منظور در این پژوهش از رویکرد«بینامتنیت» استفاده شده است. و به نحوه تأثیر متنها در شکل‌گیری یکدیگر و خوانش متنها می پردازد. زیرا هر گامی در جهت درک دیدگاه‌های آنان، تأثیر بسزایی در ارتقای فرهنگ و هویت در جامعه دارد. هدف از پژوهش بررسی رابطه عرفان صاحب بنا با دیوارنگاره‌های آن با رویکرد بینامتنیت می‌باشد. روش تحقیق: اين پژوهش از گونه پژوهش‌هاي كيفي است كه در مرحله جمع ‌آوري اطلاعات از روش توصيفي و در مرحلـه تجزيه و تحليل داد‌ه‌ها از روش استدلال منطقي بهره گرفته شده است. نتیجه گیری : حکیم‌باشی از پیروان عرفان نعمت اللهی بوده است و در تمامی نگاره های این خانه با رعایت قواعد بصری در فرم و رنگ دارای درون مایه عشق الهی است. به درخواست وی نگارگر مراتب عشق را از عشق حقیقی تا عشق کاذب از طریق به تصویر کشیدن اشعار و داستان های قرانی به نمایش گذاشته است. نشانه‌ ‌های موجود در دیوارنگاری، بیانگر تأثیر عمیق آن از ادبیات عرفانی است و درهم تنیدگی خاصی بین عرفان، ادبیات و دیوارنگاری ایجاد نموده است.سوال پژوهش: چه ارتباطی بین عرفان با محتوای دیوارنگاره های خانه حکیم باشی وجود دارد؟