فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله به بررسی رابطه‌ی عناصر آوایی و معنا در موسیقی آوازی از منظری زبان‌شناختی، بر مبنای مقایسه­ی دو نمونه آواز دشتی و ماهور برگرفته از ردیف آوازی استاد عبدالله دوامی پرداخته است. هدف از این پژوهش تشخیص عناصر آوایی (تولیدی) تأثیرگذار و چگونگی استفاده از آن‌ها در زنجیره­ی آوایی ­آوازها باهدف انتقال هرچه بهتر حس هر آواز و مضامین اشعار استفاده‌شده در ساختمان گوشه­هاست. در اینجا مشخصه­های آوایی تولیدی مانند زیروبمی، کشش، وزن و عناصری مانند سکوت و نوع هجا را در هر آواز مورد بررسی قرار داده­ایم. نتایج نشان داد که ساختمان آوایی گوشه­ها، همانند ساختمان آوایی جمله­ها در زبان، از الگوهایی ثابت و از پیش تعیین‌شده تبعیت می­کنند و رخداد عناصر آوایی، با کیفیتی خاص و در جایگاه­های تعیین‌شده در ساختار ملودیک گوشه، باعث انتقال و برانگیختن حس و معنای خاص در شنونده و تقویت مضامین شعری می­شوند؛ به‌طوری‌که آواز دشتی در مقایسه با آواز ماهور با استفاده­ی بیشتر از زیروبمی افتان، حفظ روند زیروبمی در گستره­ی هجا، استفاده چشمگیرتر از عنصر سکوت و تمایل به استفاده از سکوت­های طولانی­تر، بهره بردن فراوان از کشش واکه­ای، سرعت پایین­تر ملودی گوشه­ها و درنتیجه وزن و ریتم کندتر گوشه­ها حس اندوه را به شنونده القاء می­کند.