نقش سواد فناورانه در تمایل به کارآفرینی دانشجویان مهندسی: یافتههای مطالعه ترکیبی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد مطالعات برنامهدرسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران.
2 دانشیار مطالعات برنامهدرسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران.
doi
10.30486/jsre.2021.1891875.1558چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش سواد فناورانه در تمایل به کارآفرینی دانشجویان مهندسی بود. این پژوهش با رویکرد ترکیبی و طرح اکتشافی انجام شد. در مرحلۀ کیفی با استفاده از روش نمونهگیری ملاکمحور با 15 نفر از دانشجویان کارآفرین مصاحبۀ نیمهساختار یافتهای صورت گرفت و دادهها با طی هفت مرحلهای کلایزی تحلیل شد. سؤالات مصاحبه حول ابعاد سواد فناوری و نسبت آن با کارآفرینی طراحی شد و برای اطمینان از روایی سؤالات، از نظرات هفت نفر از افراد خبره استفاده شد. بهمنظور اطمینان از کیفیت تحلیل دادهها، یافتهها پس از تحلیل دوباره به مصاحبهشوندگان ارجاع داده شد تا از انحرافهای احتمالی جلوگیری شود. یافتههای مصاحبهها نشان داد که کارآفرینهای فناوری از ماهیت، طراحی، تولید، کاربرد و ارتباط فناوری با جامعه درک عمیقی دارند. سپس بهمنظور توسعۀ یافتهها با استفاده از رویکرد کمی، از بین 517 نفر دانشجوی ترم آخر رشتههای مهندسی، 200 نفر به شیوۀ نمونهگیری طبقهای نسبتی بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار جمعآوری دادههای کمی پرسشنامۀ ویرایش شده سواد فناورانه سراجی و خاوری (1395) با 18 گویه، با تأکید بر ابعاد درک ماهیت فناوری، طراحی و تولید فناوری، نگهداری و کاربرد فناوری، ارتباط فناوری با جهان اطراف و تعامل جامعه و فناوری و مقیاس پنجدرجهای لیکرت با پایایی 88/0 و پرسشنامۀ تمایل به کارآفرینی لنین و چن (2009) با 25 گویه، مقیاس پنجدرجهای لیکرت و پایایی 89/0 بود. دادهها با استفاده از همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شد. یافتهها نشان داد؛ دانشجویان کارآفرین از ارتباط سواد فناورانه و کارآفرینی درک مناسبی دارند. بین سواد فناورانه دانشجویان و تمایل به کارآفرینی همبستگی وجود دارد. نتایج رگرسیون نیز نشان داد که از بین ابعاد سواد فناورانه دو بعد درک ماهیت فناوری و ارتباط فناوری با جهان اطراف میتوانند 7/19درصد از واریانس تغییر در تمایل به کارآفرینی دانشجویان مهندسی را تبیین کنند. پیشنهاد میشود برای پرورش شایستگیهای کارآفرینی در دانشجویان به توسعۀ مهارتهای سواد فناورانه آنها بیشتر توجه شود و برنامههای درسی آنها با توجه به این موضوع طراحی و اجرا شود.