فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با شکل‌گیری دولت مدرن و تصویب قوانین اساسی، آموزش به عنوان حقی عمومی و از ارکان کرامت انسانی مطرح شد. در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، علاوه بر به رسمیت شناختن حق آموزش رایگان و همگانی، اصل آزادی آموزش نیز در پرتو ارزش‌های اسلامی و اخلاقی مورد توجه قرار گرفته است. در مقابل، در نظام‌های حقوقی لیبرال، آزادی آموزشی بر مبنای خودمختاری فردی، تکثر فکری و آزادی نهادهای آموزشی از مداخله دولت استوار است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، با تکیه بر اعلامیه جهانی حقوق بشر (1948) و میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی(1966) و سایر اسناد بین‌المللی به بررسی مبانی فلسفی و حقوقی آزادی آموزشی در دو نظام حقوقی اسلامی و لیبرال می‌پردازد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هر دو نظام، آزادی آموزش را به عنوان رکن کرامت انسانی می‌پذیرند، اما در مبنای ارزشی و حدود آن تفاوت دارند؛ در حالی که نظام لیبرال آزادی را مطلق و مبتنی بر خودمختاری فردی می‌داند، نظام حقوقی اسلامی آن را مقید به هدایت اخلاقی و مصالح عمومی جامعه می‌بیند. در نهایت، پژوهش تأکید دارد که برای تضمین واقعی آزادی آموزشی در چارچوب حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران و هم‌زمان با رعایت ارزش‌های بومی و دینی، بهره‌گیری از اصول مندرج در اسناد حقوق بشری می‌تواند به تعادل میان آزادی، عدالت آموزشی و هویت فرهنگی بینجامد.