آبیاری تحت فشار مشارکتی به مثابه یک سبک آبیاری اقتصادی در شهرستان خرم‏دره

نویسندگان

1 1. گروه مطالعات خانواده، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/sls.2025.19917
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت کشاورزان در پروژه‌های آبیاری تحت فشار انجام شد. مشارکت بهره‌برداران از مباحث مهم جامعه‌شناسی و اجرای این پروژه‌ها از اولویت‌های علوم آب است. مطالعة حاضر با رویکردی بین‌رشته‌ای(جامعه‌شناسی و مهندسی آب) و روش پیمایشی، داده‌ها را از ۶۰۷۳ کشاورز شهرستان خرم‏دره جمع‌آوری کرد. نمونه‌گیری به روش طبقه‌ای متناسب و تصادفی ساده انجام شد و از پرسش‏نامه و مصاحبه استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد انسجام اجتماعی، رضایت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، آگاهی اجتماعی، فاصله زمین از مرکز روستا و مساحت زمین زراعی رابطة مستقیم و معناداری با مشارکت دارند. در مقابل، نگرش اجتماعی، سطح تحصیلات و مساحت باغ، رابطة معکوس با متغیر وابسته نشان دادند. متغیرهای سن، حق‌آبه و میزان آب منبع تأثیر معناداری نداشتند. در تحلیل رگرسیون، پنج متغیر آگاهی، اعتماد، رضایت، نگرش و انسجام اجتماعی۳۰٪ از تغییرات مشارکت را تبیین کردند. این نتایج بر نقش کلیدی شاخص‌های اجتماعی در موفقیت پروژه‌های آبیاری تأکید دارد و لزوم توجه سیاست‏گذاران به تقویت سرمایة اجتماعی در جوامع کشاورزی را نشان می‌دهد.