مطالعۀ جامعه‌شناختی سبک زندگی اسلامی- دینی: به مثابه بنیان‌های بیانیۀ گام دوم انقلاب

نویسندگان

1 1. استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 4. دانشجوی دکترای جامعه شناسی فرهنگی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، تهران، ایران

3 2. استاد یار و عضو هئت علمی گروه تاریخ و جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی

4 3. دکتری علوم سیاسی-روابط بین الملل، گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران، مرکزی، تهران، ایران

doi
10.22034/sls.2021.19916
چکیده

بیانیة گام دوم انقلاب، با هدف ترسیم محورهای توسعه، تحول و شکوفایی فرهنگی-اجتماعی جامعة ایرانی تنظیم ‌شده و متکی به تمدن اسلامی، مبانی مکاتب دینی- اسلامی، هویت فرهنگی- دینی، حکمرانی  فرهنگی و تکیه‌ بر الگوهای سبک زندگی دینی(حکمرانی اسلامی- دینی) است. سبک زندگی دینی به معنای زیست دینی، مشارکت مذهبی، داشتن الگو و معیارهای مبتنی بر جهان بینی الهی است که افراد آن را اتخاذ می‌کنند. این سبک زندگی بر دو مؤلفة بایدها(امربه‌معروف) و نبایدها(نهی از منکر) استوار است. در بیانیة گام دوم انقلاب، یکی از محورهای مهم، تقویت شاخص‌های سبک زندگی دینی، توجه به سیاست‌گذاری اجتماعی، فرهنگی، روانی و اقتصادی با فهم  شرایط، ساختار و بنیان­های مؤثر بر آن است. روش تحقیق مبتنی بر مرور سامان‏مند پژوهش‌هایی است که در فاصلة زمانی سال 1379 تا 1401 از جامعة آماری 57 پژوهش جمع‌آوری‌شده و به روش غیراحتمالی 37 سند با رعایت ملاک ورود و خروج، گزینش و تحلیل شدند. به‌طورکلی نتایج پژوهش، گویای آن است که سرمایة فرهنگی- هنجاری، منابع مرجع دینی، سبک زیست مدرن، میزان دانش و  تحصیلات فرهنگی، هویت فرهنگی، دین‌داری  نهاد خانواده،  میزان دوستان مذهبی- دینی، رسانه‌های اجتماعی(عوامل فرهنگی)، ناکامی اجتماعی، تعلق به هویت قومی، جامعه‌پذیری دینی، کنترل اجتماعی مبتنی بر دین و آرمان اخلاقی، نوگرایی اجتماعی، انسجام اجتماعی خانواده، اعتماد اجتماعی  خانوادگی(عوامل اجتماعی)، مصرف‌گرایی- رفتار متظاهرانه، محرومیت اقتصادی- مالی،کیفیت زندگی، پایگاه اجتماعی- اقتصادی و طبقة زیستی فرد(عوامل اقتصادی)، بیگانگی اجتماعی-روانی، رضایت اجتماعی از زندگی، احساس بی‌عدالتی و تبعیض، احساس امنیت اجتماعی-روانی(عوامل روانی) در گرایش به سبک زندگی دینی تأثیرگذار بوده است.