ماهیت علم جغرافیا
نویسندگان
1 دانشجوى دکتراى جغرافیا و برنامه ریزى روستایى
doi
چکیده
بى گمان جغرافیا یکى از کاربردى ترین علوم در جهان امروز و در عین حال منزوى و تا حدى ناشناخته در کشور ما تلقى مى شود. ذهنیت و شناخت اکثریت مردم نسبت به این علم درحد تعاریف و ماهیت صرفا توصیفى مربوط به قرون 17 میلادى و پیش از آن مى باشد. بسیارى از مردم حتى بدیهى ترین و ابتدایى ترین تعریف جغرافیا را نمى دانند، این در حالى است که جغرافیا با زندگى مردم عجین است، عمرى به درازاى عمر بشر دارد و به تعبیرى جغرافیا دانش زندگى است . واژه جغرافیا در اذهان بسیارى از مردم کشورمان به اشتباه مترادف با نام کوهها، رودها، پایتخت ها، نژادهاو... و بعضا در سطحى بالاتر با شناخت وضعیت اقلیمى همراه شده است . این امر به گونه اى است که به محض برخورد با هر تحصیل کرده اى در این رشته، گویا با یک بانک اطلاعاتى و یا دایره المعارف عمومى حجیمى روبرو شده اند که داراى ظرفیت بالایى از نام مکانها و عوارض طبیعى و انسانى است، لذا پاسخگویى به پرسشهایى از این دست را وظیفه و نتیجه علمى هر فارغ التحصیل و یا دانشجوى در حال تحصیل این رشته مى دانند. به اعتقاد نگارنده در پیدایش و بروز چنین نگرش اشتباهى به جغرافیا نه تنها کارشناسان و متخصصین این رشته به دلیل عدم ارائه آگاهى عمومى مقصرند، بلکه رسانه هاى گروهى نیز علىرغم پخش برنامه هایى متنوع و بعضا برخوردار از ماهیتى جغرافیایى که هر یک در زیرمجموعه یکى از گرایشات این رشته علمى قرار مى گیرد، از بیان چنین موضوعى آگاهانه یا ناآگاهانه اجتناب مى ورزند. در این مجال سعى بر آنست تا ضمن بیان مختصرى از تحولات تاریخى صورت گرفته درتعریف و ماهیت علم جغرافیا از آغاز تا به امروز، با ذکر شاخه هاى متنوع رشته مذکور در کشورهاى اروپایى و امریکایى و نیز در کشورمان ایران، اهمیت و جایگاه امروزین جغرافیاى کاربردى را در بین مجموعه علوم طبیعى و انسانى تاحدودى روشن نمود.
