طراحی و اعتبارسنجی برنامۀ درسي سواد رسانه‌ای برای والدین دانش‌آموزان ابتدایی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
doi.org/10.71788/JSRE.2025.1130384
چکیده

هدف از این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی برنامۀ درسي سواد رسانه‌ای برای والدین دانش‌آموزان ابتدایی بود. پژوهش به ‌ روش کیفی و سنتزپژوهی انجام شد. جامعه شامل متون‌مرجع در حوزۀ آموزش سواد‌رسانه‌ای به کودکان بود. بر این اساس 51 منبع به‌شیوه هدفمند و بر اساس اشباع‌نظری انتخاب شدند. به‌منظور تأیید اعتبار یافته‌ها، 10 نفر از متخصصان برنامه‌ریزی ‌درسی، آموزش ابتدایی و ارتباطات شهر اصفهان به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. با روش لاوشه، نسبت‌روایی‌محتوایی برای مؤلفه‌ها (6/0< CVR ) و برنامه تدوین‌شده ارزیابی شد (926/0 = CVR ) . نتایج نشان داد هدف کلی این برنامه، ارتقاء سواد‌‌رسانه‌ای کودکان به‌واسطه والدین بود که با اهداف‌جزئی افزایش سواد‌رسانه‌ای والدین و تجهیز والدین به الگوی آموزش سواد‌رسانه‌ای به کودکان دنبال شد. محتوای این برنامه شامل آشنایی با رسانه، پرورش مهارت‌های رسانه‌ای والدین (شامل درک انتقادی، توانایی تجزیه و تحلیل، ارزشیابی، گروه‌بندی، استقراء، قیاس، ترکیب و خلاصه‌سازی)، آموزش تولید محتوا و استفاده از رسانه، آموزش مهارت‌های ارتباطی، آشنایی و مواجهه با قلدری و اعتیا ‌ دبه‌اینترنت، ارائه الگوی آموزش سواد‌رسانه‌ای به کودکان بود. راهبردهای یادگیری-یاددهی گفت‌و‌گو‌محور، مشارکتی/ تعاملی و همدلانه تعیین شد. ارزشیابی در دو بخش ارزیابی اطلاعات قبلی والدین و ارزیابی سواد‌رسانه‌ای کودکان بود که با پرسشنامه انجام می‌شود. گروه‌بندی بر اساس والد-کودک و صرفاً برای ارزیابی انجام پذیرفت. فیلم‌ها و کتاب‌های مبتنی بر سواد‌رسانه‌ای از منابع این برنامه بودند. لازم است این برنامه در یک نیم‌سال و در مدارس دورۀ ابتدایی برای والدین ارائه شود.