طراحی و اعتبارسنجی چهارچوب برنامه¬درسی آموزش کاهش خطرپذیری از آسیب¬های فضای مجازی برای دوره ابتدایی
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد برنامه¬ریزی درسی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید باهنر، فارس، ایران.
2 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
doi
doi.org/10.71788/JSRE.2025.1120615چکیده
هدف این پژوهش آمیخته، طراحی و اعتبارسنجی چهارچوب برنامهدرسی آموزش کاهش خطرپذیری از آسیبهای فضای مجازی برای دوره ابتدایی بود. در بخش کیفی، از روش تحلیل مضمون و در بخش کمی از روش پیمایشی استفاده شد. مشارکتکنندگان بخش کیفی، علاوه بر منابع و متون، متخصصان علومتربیتی و فضایمجازی بودند که به روش هدفمند و با تکنیک گلولهبرفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش در بخش کیفی، سندکاوی و فیش برداری همراه با مصاحبه نیمه ساختمند با متخصصان و مطلعان کلیدی بود. جامعه آماری در بخش کمی، شامل معلمان دوره ابتدایی شهرستان خرامه (264 نفر) بود که بر این اساس، حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی-مورگان، 152 نفر تعیین و به روش در دسترس، نمونهگیری انجام گرفت. ابزار پژوهش در بخش کمی، پرسشنامه محققساخته، برآمده از بخش کیفی بود. برای تحلیل دادههای کیفی از روش تحلیل مضمون و در بخش کمی از تحلیلعاملتاییدی استفاده شد. در بخش کیفی، 554کدمعنایی در قالب112 مضمون پایه، 29مضمون سازماندهنده سطح1 و 6 مضمون سازماندهنده سطح2 طبقهبندی شد و چهارچوب اولیه شکل گرفت. یافتههای حاصل از تحلیلعاملتاییدی بخش کمی نشان داد که هدف با بار عاملی87/0، محتوا با بار عاملی78/0، روشهای یاددهی-یادگیری با بارعاملی77/0، منطق با بارعاملی75/0، موادومنابع یادگیری با بارعاملی 69/0 و شیوههای ارزشیابی با بارعاملی60/0 به ترتیب تبیینکننده چهارچوب برنامهدرسی مذکور بود. همچنین، ضریب آلفای کرونباخ989/0، گویای اعتبار بالای عناصر چهارچوب برنامهدرسی آموزش کاهش خطرپذیری از آسیبهای فضای مجازی در دوره ابتدایی بود. در مجموع، این پژوهش برمبنای دادههای برآمده از مبانی نظری، پژوهشهای پیشین و مصاحبه عمیق با متخصصان حوزه علوم تربیتی و فضای مجازی، منجر به شکل گیری چهارچوبی مفهومی و معتبر برای تولید هرگونه برنامه درسی در خصوص آموزش کاهش خطرپذیری دانشآموزان دوره ابتدایی از آسیبهای فضای مجازی شده که تاکنون وجود نداشته است. این چهارچوب میتواند به عنوان مرجعی معتبر برای سیاستگذاران، برنامه ریزان، مولفان کتب درسی و معلمان مورد استفاده قرار گیرد.