فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر در چهارچوب تحليل گفتمان انتقادي با هدف شناسايي جايگاه برنامه­درسي تربيت شهروندي در نظام آموزش و پرورش ايران در پنج گفتمان­ «دفاع مقدس، سازندگي، اصلاحات، عدالت محوري و اعتدال» بعد از انقلاب اسلامي انجام گرفته است. در اين پژوهش شيوه گردآوري داده­ها سندکاوي و کتابخانه­اي بوده است. و شيوه نمونه­گيري، نمونه­گيري هدفمند مي­باشد، و مقطع تاريخي مورد مطالعه از سال 1360تا 1400 در پنج گفتمان اصلي  بعد از انقلاب اسلامي مي­باشد. براي پاسخ به پرسش­هاي تحقيق، متون و اسناد مرتبط با مقوله تربيت شهروندي در دوره­هاي زماني پنج گفتمان با روش نورمن فرکلاف، در سه سطح «توصيف متن»، «تحليل روندهاي توليد و تفسير» و «تبيين بافت اجتماعي» مورد تحليل قرار گرفته است. يافته­هاي پژوهش بيانگر اين است که در برنامه درسي نظام آموزش و پرورش گفتمان­هاي دفاع مقدس و سازندگي، نشانه­هاي جدي و امروزين از مؤلفه­هاي تربيت شهروندي چندان يافت نمي­شود. اما در برنامه درسي سه نظام آموزش و پرورش گفتمان­هاي اخير اصلاح­طلبي، عدالت­محوري و اعتدال توجه به تربيت شهروندي رشد چشمگيري داشته، که البته در هر گفتمان عناصر و مؤلفه­هايي از آن مورد غفلت واقع شده است. نظام آموزش و پرورش در طي گفتمان­هاي مختلف از ارائه تصويري متوازن و همه جانبه از تربيت شهروندي ناتوان بوده و قادر نبوده رفتارهاي شهروندي را به طور مطلوب در دانش­ آموزان شکل دهد. بنابراين فراهم نمودن بسترهاي لازم براي توجه هرچه بيشتر به ابعاد مختلف تربيت شهروندي در برنامه درسي نظام آموزش و پرورش ضروري به نظر مي­رسد.