فهم پدیدارشناسانه از عوامل تاثیرگذار بر شکل گیری هویت معلمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه¬ریزی¬درسی، گروه مطالعات تربیتی و برنامه¬ریزی¬درسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار برنامه ریزی درسی، گروه برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی،دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.

3 استادیار برنامه ریزی درسی،گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استاد برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

doi
10.71788/JSRE.2025.1103987
چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی و استخراج عوامل تاثیرگذار بر شکل گیری هویت معلمی انجام گرفت. بدین منظور، از رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری بهره گرفته شد. مشارکت کنندگان پژوهش شامل بیست معلم زن و مرد شاغل به تدریس در سال تحصیلی 1402-1401 از شهر کرج بودند که به روش نمونه گیری هدفمند، از نوع ملاکی و با رعایت اصل اشباع نظری انتخاب شدند. داده­ها از طریق مصاحبه به عنوان ابزار اصلی و مشاهده به عنوان کمک ابزار اصلی جمع آوری شد و سپس با استفاده از تحلیل مضمون و بهره­گیری از رویکرد ون منن در پدیدارشناسی، تحلیل گردید. برای بررسی اعتبار و اعتماد پژوهش، از اجماع روش شناسی، اجماع داده‌ها و اجماع نظرات همکاران و مشارکت کنندگان بهره گرفته شد. تحلیل و تفسیر حاصل از یافته­ها در شش مضمون اصلی و هجده مضمون فرعی دسته بندی شدند. نتایج یافته­ها بیانگر آن است که عامل خود پنداره، عامل عواطف، عامل اجتماعی، عامل اقتصادی- معیشتی، عامل حمایتی، عامل ادراک از وظایف به عنوان عوامل تاثیرگذار بر شکل گیری هویت معلمی پدیدار شده­اند. به سبب شناسایی یافته‌ها، پیشنهاداتی کاربردی برای سیاست گذاران و متولیان آموزش و پرورش ارائه شده است تا در صورت صلاحدید، از دستاوردهای این یافته­ها برای بازنگری در ساختار جذب معلمان و همچنین احیای هویت معلمی بهره گرفته شود.