واکاوی آسیب‌های برنامه درسی دوره ابتدایی در مناطق دوزبانه: مطالعه‌ای کیفی

نویسندگان

1 دانشیار برنامه ریزی درسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشیار برنامه ریزی توسعه آموزش عالی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 دانش آموخته دکتری برنامه ریزی درسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.71788/10.71788/JSRE.2025.900135
چکیده

هدف پژوهش حاضر واکاوی آسیب‌های برنامه درسی دوره ابتدایی در مناطق دوزبانه می‌باشد. روش این پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی بود. روش گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه سازمان‌یافته صورت گرفت. میدان پژوهش حاضر تمامی معلمان دوزبانه شهرستان سراوان بود که 10 نفر از آنان از طریق نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شد. تجزیه‌وتحلیل متن مصاحبه‌ها به روش هفت مرحله‌ای کلایزری انجام شد. یافته‌های پژوهش 10 آسیب جدی نمایان ساخت که شامل؛ عدم توجه به زبان مادری، بی‌توجهی به سایر زبان‌ها، بی‌توجهی به محتوای قومی و زبانی، عدم توجه به نیازهای منطقه‌ای در تدوین محتوا، ناتوانی محتوای رسمی در تعامل با زبان مادری، ناتوانی محتوای رسمی در برخورد با گروه‌های مختلف زبانی، بی‌توجهی به زبان مادری در تدریس، بی‌توجهی به داستان‌های زبان مادری در تدریس، بی‌توجهی به تجربه‌های شخصی دانش آموزان در تدریس و نگاه حداقلی به ارزشیابی و محدود کردن به ارزیابی توصیفی بود. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مدرسه دارای جایگاه ویژه و خاص برای دانش آموزان دوزبانه (بلوچ) است. ازاین‌رو، مسئولان و برنامه ریزان درسی لازم است از این ظرفیت برای ارتقای تحصیلی دانش آموزان دوزبانه استفاده کنند.