فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چالش‌های آموزش و یادگیری مفاهیم علوم تجربی در دوره‌ی ابتدایی، با تأکید بر ارائه‌ی راهکارهایی برای رفع آن‌ها انجام شد. متناسب با این هدف، طرح پژوهش کیفی از نوع فراترکیب انتخاب گردید. داده‌های پژوهش با استفاده از رویکرد سنتزپژوهی رابرتس (2007) گردآوری شدند. در این راستا، جست‌وجویی برای یافتن مستندات مربوط به چالش‌های آموزش مفاهیم علوم تجربی در دوره‌ی ابتدایی در پایگاه‌های علمی اشپرینگر، تیلور و فرانسیس، ساینس‌دایرکت، سایک‌اینفو، اریک، گوگل اسکالر، SID، سیویلیکا و مگیران در بازه‌ی زمانی 2019 تا 2024 انجام گرفت. در نهایت، از میان 68 مقاله‌ی مرتبط با حوزه‌ی پژوهش، پس از پایش موضوعی و رسیدن به اشباع نظری داده‌ها، 16 مقاله به‌صورت هدفمند و با استفاده از برنامه‌ی مهارت‌های ارزیابی حیاتی (CASP) انتخاب و وارد مرحله‌ی تحلیل شدند. مفاهیم استخراج‌شده از این بررسی با استفاده از کدگذاری باز و محوری در قالب 7 مفهوم و 16 مصداق خلاصه گردید. برای اطمینان از دقت کدگذاری، دو ارزیاب به بازکدگذاری داده‌ها پرداختند و برای تأیید پایایی از فرمول ضریب کاپای کوهن استفاده شد که میزان توافق میان ارزیابان برابر با 61/0 به دست آمد. یافته‌های پژوهش نشان داد که آموزش و یادگیری علوم تجربی در دوره‌ی ابتدایی با هفت چالش عمده روبه‌رو است: محدودیت منابع آموزشی، محدودیت زمان، ناکارآمدی تکنیک‌ها و روش‌های تدریس، ناکافی بودن محتوای آموزشی، تصورات نادرست دانش‌آموزان درباره‌ی مفاهیم علمی، دانش ناکافی معلمان، و عدم ارتباط با مسائل روزمره. در پایان، راهکارهایی برای رفع این چالش‌ها پیشنهاد شد. به آموزگاران پیشنهاد می‌شود با توجه به چالش‌های آموزش علوم تجربی در دوره‌ی ابتدایی و با بهره‌گیری از برنامه‌ریزی دقیق، استفاده از روش‌های شاگردمحور، تشویق فراگیران به تفکر انتقادی و ایجاد نگرش مثبت نسبت به علم در آنان، تا حد امکان در جهت رفع این چالش‌ها تلاش نمایند.