ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای ایدئولوژی برنامهدرسی بازسازیاجتماعی
نویسندگان
1 گروه علوم تربيتي، واحد میمه، دانشگاه آزاد اسلامی، میمه، ایران
2 دانشيار گروه علوم تربيتي، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامي، قم، ايران
3 استادیار، گروه آموزشوپرورش، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.71788/JSRE.2025.1215485چکیده
هدف شناسایی ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای ایدئولوژی برنامهدرسی بازسازیاجتماعی بود. روش پژوهش از نظر اهداف کاربردی، به لحاظ شیوه گردآوری دادهها کیفی است. در این پژوهش علاوه بر مطالعۀ اسنادی(مقالات، کتب و ..)، مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان، از تحلیل مضمون برای شناسایی ابعاد، مؤلفهها و شاخصها استفاده شد. شرکتکنندگان این پژوهش خبرگان و متخصصین آشنا با ایدئولوژی برنامهدرسی بازسازیاجتماعی(تحصیلات دکتری تخصصی مرتبط، داشتن مقاله، یا کتاب) بودند که 13نفر تا رسیدن به اشباع نظری به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل دادههای گردآوریشده حاصل از پیاده شدن مصاحبهها، با روش تحلیل مضمون و نرمافزار MAXQDA12نشان داد: 12 بُعد شامل؛ حقوق انسانی و شهروندی، مشارکت و کنش گری اجتماعی، هویت و فرهنگ، توسعه پایدار وزندگی سالم، تفکر انتقادی جهانی، فناوری و سواد رسانهای، نوآوری و کارآفرینی، زیباییشناسی اجتماعی، پایداری دیجیتال، عدالتفناورانه، اخلاق پژوهشگری، حکمرانی اجتماعی، و 31 مؤلفه ( مضامین سازماندهنده ) حاوی141شاخص برای ایدئولوژی برنامهدرسی بازسازیاجتماعی استخراج گردید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ایدئولوژی برنامهدرسی بازسازیاجتماعی متشکل از مجموعهای منسجم از ابعاد، مؤلفهها و شاخصهاست که در میان آنها «حقوق انسانی و شهروندی» بهعنوان بُعد غالب، نقش تنظیمگر و جهتدهنده سایر مؤلفهها را در چارچوب مفهومی این ایدئولوژی بر عهده دارد.
