تصویرگونگی آوایی بررسی رابطۀ میان آوا و معنا

نویسندگان

1 استادیار زبان‏شناسی، دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی دکتری گروه زبان شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 دانشیار زبان‏شناسی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.30465/ls.2021.6694
چکیده

نگرۀ سوسور دربارۀ رابطۀ قراردادی (یا به تعابیر دیگر، وضعی، اعتباری، یا دل‏بخواه) میان واژه‏ها و مدلول‏‏های‏شان بر جریان غالب زبان‏شناسی نوین سایه افکنده و چون قاعده‏ای بنیادین در زبان‏شناسی نمایانده شده است. اما مطالعات پرشماری از اواخر دهۀ دوم سدۀ بیستم تا به امروز این نگرۀ سوسوری را با استناد مثال‏های نقض گوناگونی از زبان‏های مختلف جهان به پرسش گرفته و رابطۀ میان آوا و معنا را در این مثال‏ها نه پیوندی دل‏بخواه یا مبتنی بر قرارداد محض، بلکه رابطه‏ای «تصویرگونه» برشمرده است. نوشتار حاضر، پس از مرور مطالعات عمده‏ای که در این زمینه صورت گرفته‏اند، رأی سوسور را دربارۀ رابطۀ قراردادی میان واژه‏ها و مدلول‏های‏شان به معیار نقد می‏سنجد و، در پایان، به چشم‏انداز تازه‏ای که ممکن است از رهگذر نقد دیدگاه سوسور و به واسطۀ مفهوم «تصویر‏گونگی آوایی» به سوی واج‏شناسی شناختی گشوده شود اشارۀ گذرایی می‏کند.