تحلیل فضایی سطوح توسعه ناحیه‌ای در شهرستان اهواز با استفاده از فنون تصمیم گیری چندشاخصه و مجموعه ادغامی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

doi
چکیده

تحلیل فضایی سطوح توسعه ناحیه‌ای برای بسترسازی تعادل در مناسبات مختلف روستایی حائز اهمیت اساسی است. مساله‌ای که شاکله اصلی پژوهش را تشکیل می‌دهد، چگونگی توزیع شاخص‌های توسعه در گستره شهرستان اهواز است. روش تحقیق توصیفی و تحلیلی و مبتنی بر استفاده داده‌های میدانی و اسنادی استوار است. جامعه آماری شامل ۲۰ خانوار به بالا‌تر شهرستان و حجم نمونه ۹۰ روستا یا حدود ۵۰ درصد روستاهای شهرستان است. نرم افزارهای مورد استفاده Expert Choice ۱۱ و ArcGIS ۱۰. ۳ می‌باشند. به منظور تعیین سطح توسعه ناحیه‌ای از ۱۲۰ نمانگر توسعه و روش‌های تصمیم گیری چندشاخصه، نظیر؛ تاپسیس، الکتر، ویکور، پرومته و نیز مجموعه ادغامی، مانند؛ میانگین رتبه‌ها، بردا، کاپلند و در ‌‌نهایت پست استفاده شده است. نتایج اجرای این روش‌ها نشان داد که، روستاهای دغاغله،‌ ام الطمیر، نزهه به ترتیب، رتبه‌های ۱ تا ۳ توسعه را به خود اختصاص دادند و در بالا‌ترین سطح از توسعه ناحیه‌ای قرار گرفتند. روستاهای ابویرو، گراییه و سید یدیم به ترتیب، رتبه‌های ۸۸ تا ۹۰ توسعه را به خود اختصاص دادند و در پایین‌ترین سطح از توسعه ناحیه‌ای قرار گرفتند. در خصوص ضرایب اهمیت معیارهای توسعه ناحیه‌ای مبتنی بر نظر کار‌شناسان و فرآیند تحلیل سلسه مراتبی، شاخص‌های جمعیتی، بهداشتی، زیرساختی به ترتیب با ضرایب ۲۰۳. ۰، ۱۵۹. ۰ و ۱۰۸. ۰ به صورت مستقیم بر توسعه مناطق روستایی تاثیر دارند. از این‌رو، بر پایه نظرات ۳۰ کار‌شناس امور روستایی، شاخص تراکم جمعیتی، حداکثر تاثیر و معیار شیب زمین حداقل تاثیر را می‌تواند بر توسعه ناحیه‌ای شهرستان اهواز بگذارد. نهایتا این که براساس نتایج به دست آمده از مجموع ۹۰ روستای حجم نمونه، ۲۶ روستا در سطح بسیار توسعه یافته، ۱۵ روستا توسعه یافته، ۱۰ روستا در حال توسعه، ۱۳ روستا محروم و ۲۶ روستا در سطح بسیارمحروم قرار دارند.