سبک زیستی زنان و نابرابری‌های شهری در تبریز: ادراک بدن زنانه در فضاهای عمومی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه علوم اجتماعی دانشگاه تبریز

doi
10.22034/sls.2024.19325
چکیده

در شهر تبریز، ترکیب فرهنگ سنتی و مدرن موجب شکل‌گیری نابرابری‌های شهری در تجربه زنان از فضاهای عمومی شده است. ادراک بدن زنانه در این فضاها تحت تأثیر هنجارهای اجتماعی، طراحی شهری و احساس ناامنی قرار دارد که می‌تواند حضور و سبک زیستی زنان را محدود سازد. بر این اساس این مطالعه با موضوع "سبک زیستی زنان و نابرابریهای شهری در تبریز: ادراک بدن زنانه در فضاهای عمومی" انجام گرفت. این تحقیق با بهره‌گیری از روش کیفی و تحلیل مضمون با مشارکت 92 خانم تبریزی مورد تحلیل قرار گرفت. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند آغاز و تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه گردآوری شده و با استفاده از روش استراس و کوربین تحلیل شدند. تحلیل مصاحبه‌ها نشان داد که مقوله هسته‌ای «بدن زنانه؛ زمینه‌ساز هراس‌های زنانه» بر تجربه زنان در فضاهای عمومی سایه افکنده است. این مقوله شامل سه زیرمقوله بود: «احساس ترس در وسایل نقلیه»، «احساس ناامنی در مکان‌های عمومی» و «آبرو گروگان حیات اجتماعی» که هرکدام به‌طور خاص به نگرانی‌ها و چالش‌های زنان در تعامل با فضاهای شهری اشاره دارد. این مطالعه ضرورت بازاندیشی در سیاست‌های شهری با هدف کاهش نابرابری‌های جنسیتی و افزایش امنیت زنان را برجسته می‌سازد. بازطراحی فضاهای عمومی شهر تبریز با در نظر گرفتن نیازها و تجارب زنان، می‌تواند گامی مؤثر در کاهش نابرابری‌های جنسیتی و ارتقای امنیت و رفاه آنان باشد. چنین تغییراتی نه‌تنها مشارکت اجتماعی زنان را افزایش می‌دهد، بلکه زمینه‌ساز تحقق شهری عادلانه‌تر و امن‌تر برای تمامی شهروندان خواهد شد.