بررسی زیست‌سازگاری و تولید ماتریکس خارج‌سلولی داربست‌های ژلاتین/کربوکسی‌متیل کیتوزان/ کیتوزان تقویت‌شده با هیدروکسی‌آپاتیت

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه زیست شناسی،واحد علوم تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

3 پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری، تهران، ایران

4 گروه زیست شناسی،واحد علوم تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

doi
10.71631/zisti.2026.1239299
چکیده

مقدمه: توسعه داربست‌های زیست‌سازگار قادر به حمایت از تکثیر سلولی و تولید ماتریکس خارج‌سلولی (ECM) برای موفقیت در مهندسی بافت استئوکندرال حائز اهمیت است. در این مطالعه، داربست‌های چندلایه ژلاتین/کربوکسی‌متیل‌ کیتوزان/کیتوزان تقویت‌شده با غلظت‌های مختلف هیدروکسی‌آپاتیت به منظور بررسی زیست‌سازگاری، توانایی حمایت از تکثیر سلولی و افزایش تولید ماتریکس خارج‌سلولی در مهندسی بافت استخوان و غضروف تهیه و ارزیابی شدند. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، داربست‌های چندلایه ژلاتین/کربوکسی‌متیل‌ کیتوزان/کیتوزان حاوی غلظت‌های مختلف هیدروکسی‌آپاتیت تحت فرآیند ژله‌ای شدن دمایی ساخته شد. سپس داربست‌ها به‌منظور ایجاد ساختار متخلخل سه‌بعدی، به روش لئوفیلیزاسیون (فریز درایینگ) خشک شدند. از نظر زیست سازگاری و عملکرد زیستی با استفاده از سلول های بنیادی مزانشیمی مشتق از بافت چربی(ADMSCs) در شرایط in vitro با روش MTT ارزیابی شدند. زنده مانی و تکثیر سلولی از طریق اندازه گیری محتوی DNA طی 21 روز بررسی شد. تغییرات معنی‌دار در تکثیر سلولی (محتوایDNA) با استفاده از آزمون آماری ANOVA و آزمون تعقیبی Tukey در سطح 0.05 P< ارزیابی شد. یافته ها: نتایج نشان داد تمامی داربست ها از چسبندگی و بقای مناسب برخوردارند و افزودن هیدروکسی آپاتیت موجب افزایش معنی دار تکثیر سلولی نسبت به داربست های فاقد HA شد ( 0.05 P < ) . همچنین سنتز گلیکوزآمینوگلیکان ها (GAG) و کلاژن کل به صورت وابسته به زمان افزایش یافت و بیشترین تولید ماتریکس در داربست های دارای غلظت متوسط HA مشاهده شد که نشان دهنده فراهم شدن ریزمحیط مناسب برای تشکیل ECM است. آزمون همولیز نیز نشان داد تمامی داربست ها غیر همولیتیک بوده و با استاندارد های زیست سازگاری خون مطابقت دارند. نتیجه گیری: در مجموع ، داربست های چند لایه Gel/CMC/Cs حاوی هیدروکسی آپاتیت ،گزینه ای مناسب برای افزایش تکثیر سلولی ،تولید ECM و کاربرد در مهندسی بافت استخوان و غضروف محسوب می شوند.