توصیف جریان فکری مطالعات مسئولیت اجتماعی شرکتی در نشریات حسابداری ایران (طی دوره 1399-1395)
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم, ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
doi
10.71907/sebaa.2023.2204-1056چکیده
هدف: شناخت ابعاد گوناگون مسئولیت اجتماعی شرکتها از اهمیت روزافزونی برخوردار است. بنابراین، دانستن مسائل پژوهش شده پیشین ضرورتی اجتنابناپذیر برای مطالعات آینده میباشد. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی محتوای مقالههای علمی منتشر شده و کسب آگاهی بیشتر پیرامون مبحث مسئولیت اجتماعی و همچنین تبیین خلاءهای پژوهشی در این خصوص است.روش: در پژوهش پیشرو، از تکنیک تحلیل محتوا که روشی کیفی برای تحلیل و شناسایی ابعاد و حوزههای مطالعاتی پیشین است، طی بازه زمانی پنج ساله (1399-1395) استفاده شد و در نهایت از بین 2.372 مقاله علمی انتشاریافته، تعداد 68 مقاله در 16 نشریه اختصاصی رشته حسابداری، با کلیدواژه مسئولیت اجتماعی و مسئولیتپذیری اجتماعی جهت تجزیه و تحلیل، انتخاب شدند.یافتهها: نتایج نشان داد که 38 مورد از 68 مقاله مورد بررسی، به بررسی اثرات اقتصادی، مبنی بر اینکه ایفاء مسئولیت اجتماعی میتواند بر عملکرد مالی شرکتها اثرگذار باشد، پرداختهاند. این در حالی است که سهم تعداد مقالهها در بُعد اجتماعی ایفاء مسئولیت اجتماعی، اگرچه کمتر از مقالههای منتشر شده در بُعد اقتصادی بوده، اما در گستردگی موضوعی با داشتن 12 مقوله فرعی، دارای سهم بیشتری نسبت به بُعد اقتصادی است. سهم مطالعات مسئولیت اجتماعی نسبت به کل مقالههای انتشار یافته 2.87% است. کاربرد اصلی این یافتهها در ارائه طبقهبندی شده پژوهشهای قبلی بوده و برای شناساندن خلاءهای مطالعاتی در زمینه مسئولیت اجتماعی شرکتی مفید است.نتیجهگیری: علیرغم تاثیرات مثبت و اثبات شده نقش مسئولیتپذیری اجتماعی شرکتها بر بهبود عملکردهای مالی و غیرمالی سازمانها در بسیاری از پژوهشهای داخلی و خارجی، نبود استاندارد واحد برای گزارشگری مسئولیت اجتماعی از یکسو و رفتار سلیقهای مدیران شرکتها در گزارش فعالیتهای اجتماعی و زیست محیطی از سوی دیگر سبب شده تا کمبود اطلاعات در این خصوص ایجاد شده، که در نتیجه پژوهش در زمینه مسئولیت اجتماعی را با دشواریهایی همراه ساخته است.