هاری در حیات وحش: چالشها و راهکارهای کنترل این تهدید جدی
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات سرطان پستان، پژوهشکده معتمد، جهاد دانشگاهی، تهران، ایران.
2 گروه ویروس شناسی، انستیتو پاستور ایران، تهران، ایران.
3 مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 گروه بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم پزشکی، تبریز، ایران.
doi
چکیده
هاری آنسفالیت ویروسی کشنده است که از طریق گزش پستانداران آلوده منتقل میشود. سالانه 60 هزار مورد مرگ و میر ناشی از هاری در جهان و عمدتا در آسیا و آفریقا اتفاق میافتد. هاری در ایران اندمیک بوده و سالانه موارد زیادی در آن گزارش میشود. در 99 درصد موارد گزش سگ هار عامل انتقال هاری به انسان بوده اما مخازن اصلی بیماری در حیات وحش میباشند. در نظام سلامت واحد،کنترل و پیشگیری هاری به دلیل کشندگی بالای آن، یک چالش بهداشتی مهم محسوب میشود. بررسی مطالعات بین سالهای با استفاده از کلیدواژههای «هاری»، «حیات وحش»، «کنترل هاری»، «واکسیناسیون خوراکی» و «ایران» در پایگاههایی مانند Google Scholar ، Pub Med و Elsevier انجام شد. 52 مقاله و گزارشهای WHO انتخاب شدند که به استراتژیهای کنترل هاری در حیات وحش در آنها اشاره شده بود. برنامههای کنترل مؤثر هاری شامل مجموعهای از اقدامات جامع است که گزارشدهی دقیق موارد هاری و حیوانگزیدگی، واکسیناسیون خوراکی حیات وحش، واکسیناسیون گسترده حیوانات بهویژه سگها، مدیریت جمعیت سگها، توسعه و گسترش مراکز بهداشتی و افزایش آگاهی عمومی را دربرمیگیرد. اجرای این برنامهها میتواند به کنترل و کاهش شیوع هاری در حیات وحش و محیطهای شهری کمک شایانی کند . پیشگیری از مرگومیر ناشی از هاری انسانی نیازمند هماهنگی مؤثر و مستمر بین بخشهای سلامت انسانی و دامپزشکی با رویکرد سلامت واحد است. این رویکرد جامع میتواند تضمینکننده بهبود واکنشها و اقدامات پیشگیرانه باشد. در ایران، با توجه به افزایش موارد هاری، تقویت همکاریهای بینبخشی و ایجاد شبکههای مشترک میان نهادهای بهداشتی، دامپزشکی و محیط زیست ضروری است. این همکاریها میتوانند به پیشگیری بهتر و کاهش موارد ابتلا کمک کرده و در نهایت، سلامت عمومی جامعه را ارتقاء بخشند .