فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پس از انقلاب تکنولوژی و اینترنت، انقلاب هوش مصنوعی به طور ویژه تاثیر بسزا و چشمگیری بر علوم مختلف ازجمله حسابداری داشته است. در واقع مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی با برآورد داده‌ها، قادر به انجام اموری همچون کشف و یا پیش‌بینی تقلب هستند، که عملاً با حذف خطای انسانی با خروجی قابل اتکاءتری توأم می‌باشند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر بررسی کارایی و اثربخشی روش «بیز ساده [1] » در پیش‌بینی تقلب است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، علّی است. همچنین از نظر ویژگی و جهت داده‌ها، پس‌رویدادی و از طریق اطلاعات گذشته انجام شده است. این مطالعه درصدد پیش‌بینی تقلب در صورت‌های مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. لذا، برای انتخاب نمونه آماری از میان شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، شرکت‌هایی انتخاب شدند که از یک‌سو دارای فعالیت‌های تولیدی باشند، بنابراین، موسسات مالی و بانک‌ها در نمونه مورد بررسی قرار نگرفته‌اند. از سوی دیگر، شرکت‌های منتخب بایستی دارای سال مالی منتهی به اسفند ماه باشند. لازم به ذکر است دوره زمانی پژوهش نیز از سال 1395 تا 1401 است. برای جمع‌آوری منابع نظری از روش کتابخانه‌ای و برای جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز جهت آزمون فرضیات از روش آرشیوی و با مراجعه به سایت بورس اوراق بهادار، اقدامات لازم صورت گرفت. در این تحقیق اطلاعات مربوط به سری زمانی شاخص کل از طریق سایت رسمی شركت بورس اوراق بهادار جمع‌آوری و برای سازماندهی داده‌ها و محاسبات ابتدایی بر روی داده‌های خام، از نرم‌افزارEXCEL  و برای تحلیل داده‌ها و برازش مدل‌های هوش مصنوعی از پایتون استفاده شده است. یافته‌ها: روش مورد بررسی در این پژوهش با ضریب صحّت 84 درصد، ضریب دقت 84 درصد و ضریب بازخوانی 98 درصد، از توانایی بالایی برای پیش‌بینی تقلب براساس متغیرهای موجود در صورت مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بازار بورس برخوردار است. نتیجه‌گیری: متغیرهای دارایی‌های ثابت و سرمایه، بیشترین اثر را بر وقوع تقلب دارند، که این انتظار وجود دارد زمانی که تغییراتی در سطوح درآمد و سودآوری شرکت ایجاد گردد، حجم خاصی از دارایی‌های ثابت و نیز سرمایه که در دسترس شرکت است نیز تغییر پیدا کند. بنابراین، شرکت‌ها به منظور دستکاری در عملکرد خودشان و به دلیل دسترسی و سهولت تغییر در گزارش‌دهی این متغیرها، می‌توانند با سهولت بیشتری دست به تقلب بزنند. همچنین نتیجه بدست آمده با تعاریف مرتبط با تعریف انجمن بازرسان رسمی مبنی بر تغییرات دارایی‌ها به عنوان متغیری که سهم بالایی از وقوع تقلب در شرکت‌های مختلف را دارا هستند، همخوانی دارد. بنابراین، تغییر در سطح دارایی‌ها و همچنین سرمایه می‌تواند سیگنال مهمی مبنی بر ارتکاب تقلب تعبیر شود. [1] . Naïve Bayes